GEMİ İNŞA SEKTÖRÜVEYANS ÜÇAYDABiRYAYINLANIR• ARALIK 2012 ■ YIL: 5 ■ SAY www.tersanedergisi.info tem· lnşAI@_ _ Deneysel Analizi_:_ .. • B2B• medya ... www.b2bmedya.com
o Boydak www.ech.com. tr ERCiVES ÇELiK HALAT "Bu güce güvenin"
OPTIMA Ship Services www.optimashipservices.com The Maximum Quality Optimum Cost ■ The procurement of materails ■ Blasting & painting ■ Washing & painting ■ High pressure washing ■ Parts blasting OPTI■ MA MARITIMESHIP& PLATFORM SERVICES ■ Tank cleaning ■ Gas-free certifications ■ Tank-coating ■ Chemical cleaning ■ High pressure pump spare parts ■ Hanging scaffolding Contact us: Tuzla Shipyard Area, Aydıntepe District, Altıntaş Street 21/1 Tuzla-lstanbul / TURKEY Phone: +90 216 392 03 69 ■ Fax: +90 216 392 03 68 info@optimashipservices.com ■ www.optimashipservices.com
içindekiler ___________________________ _ ARALIK 2012 YIL 5 • SAYI 27 4 HABER Exposhipping Europort İstanbul'un Hazırlıkları Devam Ediyor 6 SEMİNER Modern Gemilerde Hava Kompresörleri 8 FİRMA PROFİLi Artı Denizcilik 1 Q FİRMA PROFİLİ Pırlant Tersanesi 12 FİRMA PROFİLİ Ratelmak 14 TERSANE Şahin Çelik Tersanesi 17 FİRMA PROFİLİ Optima Denizcilik Hizmetleri 20 MAKALE Gemi İnşaatında Kaynak Çekmelerinin Deneysel Analizi 28 İŞ GÜVENLİĞİ OHSAS 18001: 2007 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi ve Tersanelere Katkısı 2 tersane • aralık 2012 .....ı
GEMİ İNŞA SEKTÖRÜ VE YAN SANAYİSİ DERGİSİ Sahibive Sorumlu Yazı İşleri Müdürü lsmail Ceyhan ismailceyhan@b2bmedya.com Yayın Yönetmeni SertaçAytaç sertacaytac@b2bmedya.com Yazı İşleri Müdürü Uğur Doğan ugurdogan@b2bmedya.com Reklam Müdürü lsmail Öner ismailoner@b2bmedya.com Muhabir AliAğırbaş agirbasali@b2bmedya.com Grafik Ömer Duman Abone ReyhanToydemir abone@b2bmedya.com Tel:021665178 78 Baskı ve Cilt Altan Basım Ltd. Yüzyıl Matbaacılar Sitesi / Bağcılar Tel: 0212 629 03 7 4 Yapım B2B• medya~ Yayınlayan iş Dünyası Yayıncılık Ltd. Şti. Yönetim Yeri: BarbarosMah. Uğur Sok. Na: 2/2 34662Üsküdar/ İstanbul Tel: 0216 651 78 78 Fax: 0216 651 78 98 lnternet:www.tersanedergisi.info www.b2bmedya.com E-posta:info@b2bmedya.com Fiyatı: 8 TL. Yıllık Abone: 30 TL. © 2012 iş Dünyası Yayıncılık Ltd. Şti. ISSN:1307-9204 3 ayda bir yayımlanır. Tüm Türkiye'de daaıtılmaktadır. Basın Kanunu'nagöreyerelsüreli yayındır ~ Sektôreı Yayıncılar 1. ,\lı_l Oerne{ıi Oyesıdir. ~~ www.seyad.org editör UĞUR DOĞAN ugurdogan@b2bmedya.com Sektöre Doğrudan Destek Yok Alman ve Türk denizcilik sektörü arasındaki işbirliğini geliştirmek amacıyla faaliyet gösteren Hamburg Marine Group'un artık geleneksel hale gelen Hamburg-İstanbul Denizcilik Yemeği, bu yıl 6. kez düzenlendi. 22 Kasım 2012 tarihinde, İstanbul'da Ceylan Intercontinental Hotel'de gerçekleştirilen davete denizcilik sektöründen çok sayıda davetli katıldı. Hamburg Marine Group'un kurulmasında ve etkinliğin gerçekleştirilmesinde önemli rol üstlenen Dr. Saruhan Bozyakalı, etkinlikte yaptığı konuşmada Hamburg Marine Group'un herhangi bir ticari kaygısı olmadığını belirterek, "İstanbul ve Hamburg arasında denizcilik sektöründeki network'ü kuvvetlendirmek için altı sene önce başladığımız ve her sene düzenlediğimiz yemeği bu sene de düzenlemeye devam ediyoruz." dedi. Gecede konuşan İMEAK Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Metin Kalavan ise, Hamburg Marine Group'un Türk uluslararası deniz taşımacılığına çok büyük katkıları olduğunu belirterek sektörün durumuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu. "Türk denizcilik sektörü krizi düşündüğümden daha az zararla atlattı." diyen Kalkavan, "Türkiye olarak çok iyi bir performans sergiliyoruz. Tabi ki çok sancılı bir dönem, çünkü deniz taşımacılığı sektörü hala çok irtifa kaybetmiş durumda. Ancak bu bütün dünya için geçerli ve armatörler olarak biz hala büyümeye devam ediyoruz. Özellikle limanların performansının da çok yüksek olduğunu düşünüyorum." ifadelerini kullandı. Gecenin son konuşmacısı olan Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım ise, altıncısı düzenlenen ve artık geleneksel hale gelen Hamburg-İstanbul Denizcilik Yemeği 'nde sektörle biraraya gelmekten duyduğu memnuniyeti ifade ederek, "Küresel kriz devam ediyor. Bu krizden denizcilik de nasibini aldı. 2000-200 l krizi bize mahsus bir krizdi. Dünyada ses seda yokken biz krizi yaşadık. O kriz bizden çok şey aldı ama bize bir ders verdi. Türkiye güvenin ve istikrarın önemini kavradı. 2009 krizinin artık doruğa çıktığı tarihte, biz 6,5 milyar dolarlık yap-işlet devret modeliyle ihale yaptık. Bu Türkiye'nin krizde ne durumda olduğunu gösteren bir durum. Bugün de Türkiye yatırım yapılabilen en iyi ülkeler arasında yer alıyor." şeklinde konuştu. "Bizim hükümetimizin bir özelliği var" diyen Bakan Yıldırım, hiçbir sektöre doğrudan destek vermediklerini belirterek, "İstikrarın sağlanmasında ve bankacılık sisteminin herhangi bir sarsıntı yaşamamasının arkasındaki temel neden budur. İş ticari kurallara göre olur." dedi. Önümüzdeki sayıda görüşmek ümidiyle ... tersane • aralık 2012 3
Exposhipping Europort İstanbul'un Hazırlıkları Devam Ediyor Bu yıl 12. 'si düzenlenecek olan Uluslararası Denizcilik Fuarı, Exposhipping Europort İstanbul, 20-23 Mart 2013 tarihleri arasında, İstanbul Fuar Merkezi'nde düzenleniyor. İMEAK Deniz Ticaret Odası adına, NTSR Fuarcılık ve AHOY Rotterdam işbirliği ile organize edilen fuar, 37 ülkeden 300 ulusal ve uluslararası katılımcı, 700 marka ve 35 ülkeden 7 bin ziyaretçiyi hedefliyor. 11 bin metrekare alanda gerçekleştirilecek olan Europort İstanbul, sektörün lider kurum ve kuruluşlarını, bürokratları, akademisyenleri ve uluslararası medyayı İstanbul'da biraraya getirecek. Sektör Liderlerinden Tam Destek Türkiye'den İMEAK Deniz Ticaret Odası, Türkiye Gemi İnşa Sanayicileri Birliği (GİSBİR) ve Gemi Sanayicileri Derneği (GESAD)'nin destekleriyle çalışmalarına devam eden Europort İstanbul Fuarı; ayrıca dünyadan Holland Marine Equipment Association, Romanian Shipbuilders Association, French Naval & Maritime Industry Group, Danish Marine Group, Korea International Trade Association ve Busan Economic Promotion Agency'nin de desteğini alıyor. Mare Forum İstanbul 2013 Europort İstanbul bu sene yine Mare Forum Konferansı 'na ev sahipliği yapacak. Denizcilik sektörünün ulusal ve uluslararası baş aktörlerinin biraraya geleceği Mare Forum' da Türkiye'nin denizcilik dünyasındaki yeri ve Türkiye ile işbirliklerinin küresel şirketlere ne gibi fayda ve ayrıcalıklar kazandıracağı konuları tartışılacak. 4 tersane • aralık 2012 Denizcilik Sektörünün zirvesi Europort İstanbul'un ulusal ve uluslararası katılımcı firmaları, fuar süresince öne çıkartmak istedikleri ürün ve teknolojilerini fuar alanındaki konferans salonlarında da detaylı şekilde tanıtacaklar. Hedeflerine, dünyadaki gelişmelere paralel yön veren Europort İstanbul Fuarı 'nda; gemi inşa ve yan sanayi, gemi bakım-onarım, gemi ekipman ve teknolojileri, brokerlik, armatörlük, denizcilik ve lojistik teknolojileri, liman işletmeciliği ve teknolojileri, liman lojistiği, mega yat ekipman ve teknolojileri, gemi geri dönüşümü, offshore ve enerji, gemi donatım ve malzemeleri, denizcilik savunma sanayi, kumanyacılık, can güvenliği ve ekipmanları firmaları, eğitim kurumları ile ilgili kurum ve kuruluşlar yer alacak. Açılış Teması: "Piri Reis Haritası'nın 500. Yılı" T.C. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı 'nın birlikte yürüttükleri faaliyetler neticesinde; UNESCO'nun 36. Genel Toplantısında alınan kararla 2013 yılının, Piri Reis'e ait Dünya Haritası'nın 500. Yıldönümü olması münasebetiyle "Anma Yılı" ilan edilmesi ile birlikte; Europort İstanbul 2013 Fuarı'nın açılış teması da "Piri Reis Haritası'nın 500. Yılı" olarak belirlendi.
When yo rld's finest yachts, there is no soft option. You Aee you can rely on to give a glass-like hardness and shin i"han thirty years Awlgrip® has been lflllllli■ırecognised asttıe ost dependable yacht paint available. ,..,,,.. ır:' lts unmistakable glos .,.::::-,::;~:::a- nd finish are second to none, as PAINT SYS'JEM too isour technical ba tJ.lli;l support. Sowhen confidence needs to be rock-selidrl' • and only choice isAwlgrip. FINISHFIRST MAFIINTSK Marintek Deniz ve Yat Malzemeleri Tic. A.Ş. Ünalan Mah. Ünalan Cad. No:9/1 (Göztepe E-5 üzeri) 34700 Üsküdar - ISTANBUL Tel:0216317 1010- Faks:0216317 5656- info@marintek.com.tr-www.marintek.com.tr
Modern Gemilerde Hava Kompresörleri Artı Denizcilik, Sauer Kompresörleri işbirliğiyle düzenlediği seminerle "Modern Gemilerde Hava Kompresörleri"ni anlattı. .. Artı Denizcilik ve Sauer Kompresörleri 'nin ortaklaşa düzenlediği "Modern Gemilerde Hava Kompresörleri" semineri, 29 Kasım Perşembe günü İstanbul'da Marriot Hotel Asia'da gerçekleştirildi. Gemi inşa sektörünün önde gelen firmaları ve tersanelerden yoğun bir katılımın olduğu seminerde, Artı Denizcilik firma ortağı Ayhan Yıldızel'in yaptığı açılış konuşmasının ardından, Sauer Kompresörleri Bölge Satış Müdürü Wolfgang Bichel tarafından Sauer firması ve ürünleri hakkında bir sunum yapıldı. Davetliler daha sonra otelin bahçesinde bulunan konteynerde, Sauer WP 81 L kompresörünü çalışırken görme ve inceleme olanağı buldular. Seminerde yapılan sunumda, Sauer Kompresörleri 'nin dünyanın önde gelen kompresör firmalarından biri olduğu; gemi inşada yüzde 40, deniz kuvvetleri projelerinde ise yüzde 80 pazar payına sahip olduğu; ABD, İngiltere ve Hollanda gibi dünyadaki önemli deniz kuvvetlerinin gemileri ile Türk Deniz Kuvvetlerinin pek çok gemisinde kullanıldığı, son dönemde bunlara Rusya Federasyonu Deniz Kuvvetlerinin de 6 tersane • aralık 2012 eklendiği ve ÇHC Deniz Kuvvetleri ile görüşmelerin ise sürmekte olduğu ifade edildi. Sauer' in tersanelere ve armatörlere maliyet avantajı ve kullanım kolaylığı sağlayan üç kademeli hava soğutmalı kompresörleri ile hava soğutmalı kompresörlerin su soğutmalı kompresörlere göre avantajları, katılımcıların soru ve cevapları ile de genişletilerek ayrıntılı bir şekilde sunuldu. Sauer kompresörlerinin teknik üstünlüklerinin anlatıldığı bölümden sonra, firma tarafından kullanıcı kolaylığı sağlamak üzere geliştirilen "Easy Care" bakım konsepti ve bu yolla sağlanacak verimlilik artışı ile bakım maliyetlerinin düşürülmesi konulan katılımcılara sunuldu. Sauer 3 Kademeli Hava Soğutmalı Kompresör "Modern Gemilerde Hava Kompresörleri" seminerinde, Sauer firması tarafından 3 kademeli hava soğutmalı kompresörün de tanıtımı yapıldı. Sauer tarafından ilk kez 1970 yı I ında piyasaya sürülen ürünün geçen zamanla şu anki konumuna geldiği belirtilirken, ürünle ilgili şu bilgilere yer verildi: "Büyük tonajlı gemilerde, ana makinaların ilk startını vermek için kullanılan basınçlı hava, 2 kademeli su soğutmalı kompresörler tarafın-
dan sağlanıyordu. Sauer, 3 kademeli hava soğutmalı kompresörlerini tasarlarken, 2 kademeli su soğutmalı kompresörlerde yaşanan sıkıntıları azaltmak için yola çıkarak şu avantaj !arı sağladı: 1. Sıcaklık Başlatma havası için kullanılan kompresörlerden istenilen havanın basınç değeri 30 bar. Atmosferden alınan hava kompresör kademelerinde sıkıştırılarak istenilen basınç değerine ulaşılır. Bu esnada sıkıştırma oranına bağlı olarak her kademe belli bir sıcaklık değerine ulaşılır. Sıkıştırma oranını belirleyen kompresörün kademeleridir. 2 kademeli kompresörlerde adından anlaşılacağı gibi bu işlem iki kademede gerçekleştirilir. İlk kademede 4.5 bar'a sıkıştırılan hava, ikinci kademede 30 bara ulaşmaktadır. Bu sıkıştırma esnasında ulaşılan sıcaklık değeri 250 derecedir. 3 kademeli kompresörlerde ise ilk kademede 2.3, ikinci kademede 8.9 ve üçüncü kademede ulaşılan değer yine 30 bar'dır. Bu sıkıştırma esnasında ulaşılan sıcaklık değeri ise 170 derecedir. Sıcaklık değerleri kompresörlerde kullanılan yağların seçilmesinde de etkin rol oynar. Bilindiği üzere yağlar, belirli sıcaklık değerine erişildiğinde termal çatlamaya maruz kalmaktadır. Bu sıcaklıklara ulaşıldığında yağ çatlamaya, bunun akabinde de valflerde ve silindirlerde islenme meydana gelmeye başlar. Gemilerin kullandığı yağlar sentetik ve mineral yağlardır. 2 kademeli kompresörlerde ulaşılan yukarıdaki sıcaklık değeri sebebiyle sadece sentetik yağ kullanabilmektedir. Bu yağın kullanımı performans açısından önerilmez ve ulaşılan sıcaklık değeri de çatlama noktası sınırıdır. Bunun yanında 3 kademeli kompresörlerde mineral yağ kullanılır. Hem fiyat olarak ucuz hem de ulaArtı Denizcilik firma ortağı Ayhan Yıldızel, Sauer Kompresörleri Bölge Satış Müdürü Wolfgang Bichel şılan sıcaklık değeri mineral yağın çatlama değerinin altındadır. 2. Bakım Sıcaklık değerinin düşük olması ve mineral yağ kullanımıyla birlikte valflerin ve diğer yedek parçaların ömrü uzar ve bu sayede de 2 kademeli kompresörlere oranla daha az bakım masrafı ve zamanı harcanır. Sauer kompresörlerinde bin saatlik bakım periyodları halinde 4 bin saate kadar devam eden ve 4 bin saatlik bakımdan sonra tekrar bin saatlik bakım periyoduna dönen Sauer Easy Care bakım sistemi kullanılmaktadır. Easy Care sistemi sayesinde kullanıcı, kompresörün bin saatlik bakım periyodu geldiğinde sadece bakım setindeki parçaları değiştirecek ve sonraki bin saatlik periyoda kadar kompresörün sorunsuz çalışacağını firma garantisi altına alacaktır. Sauer firması bu sistem kullanıldığında krankşaft, piston ve silindir gibi parçaların değiştirilmesine gerek duyulmadığını, kompresörlerinin de 40 bin saat sorunsuz çalışacağını garanti ediyor. 3. Montaj 3 kademeli kompresörlerin montajı için, sırasıyla elektrik, dreyn ve hava şişesine bağlantı olmak üzere 3 adet bağlantı yeterlidir. 2 kademeli kompresörlerde gereken, soğutma suyu hatları ve kontrol sistemi bağlantısı gibi zaman ve maliyet kaybı yaşatan kısımlar elimine edilerek; gelecekte, korozyon ve su kaçakları gibi işletim sırasında oluşabilecek problemler de engellenmiş olacaktır. 3 kademeli hava soğutmalı kompresörlerin geçmişte tercih edilmemesinin başlıca sebebi yüksek sıcaklıktaki coğrafi bölgelerde makine dairesinde oluşan aşırı sıcaklıklardır. Genel kanının aksine, modern Sauer 3 kademeli hava soğutmalı kompresörler, özel bir havalandırmaya kesinlikle ihtiyaç duymamakta ve makine dairesindeki sıcaklıkların 55 derece olduğu zamanlarda dahi sorunsuz çalışabilmektedir. Tüm bu sebeplerden dolayı, artık günümüzde modern gemilerde hem armatörler hem de tersaneler tarafından 3 kademeli hava soğutmalı kompresörler tercih edilmeye başlanmıştır." tersane • aralık 2012 7
ARTI Denizcilik Kurulduğu 2001 yılında 6 temsilcilikle çalışmalarına başlayan ARTI Denizcilik, Bugün yaklaşık 20 firmanın Türkiye temsilciliğini yürütüyor. ARTI Denizcilik, tecrübeli personeliyle gemi inşa, yat inşa ve deniz kuvvetleri projeleri gibi üç farklı kulvarda hizmet veriyor. ARTI Denizcilik'in temsilciliğini yürüttüğü bazı firmalar: Sauer Compressors (Almanya) Başlatma havası kompresörlerinde dünyanın bir numara! ı markası olan SAUER, on yılı aşkın bir süredir ARTI Denizcilik ile birlikte Türkiye pazarında hizmet veriyor. SAUER, ayrıca solunum havası ve servis havası kompresörlerinde de Türk ticari ve askeri gemi inşa sanayisine çözüm ortaklığı yapıyor. Eucaro (Almanya) Gemi ve yatların deniz suyu devrelerinin paslanması, aşınması ve delinmesi, Cunife malzemesinin kullanılması ile önleniyor. ARTI Denizcilik, bu alanda Avrupa'nın en büyük firmalarından biri olan Eucaro'nun kendi üretimi bakır ve nikel alaşımlı (CUNIFE) boru ve fittinglerini pazara sunuyor. 8 tersane • aralık 2012 DVZ (Almanya) DYZ, sintine separatörleri ve pis su arıtma sistemleri üretiyor. Pis su arıtma cihazmın muadillerinden farklılığı, pis su toplama tankınm paslanmaz çelik olması ve biyolojik arıtma yapması. Dolayısıyla DVZ ürünleri uzun vadede işletme maliyetini de düşürüyor. Rigas Dizelis (Letonya) ARTI Denizcilik ile Türkiye pazarına hızlı bir giriş yapan Rigas Dizel is firması, çalıştığı Scania, Deutz, Mitsubishi, John Deere ve Stamford gibi markalarla deniz tipi jeneratör setleri üretiyor. Winteb (Hollanda) Alanmda lider konumda bulunan Winteb firması, alüminyum hava firar başlıkları üretimi yapıyor. Alüminyum bava firar başlıkları fiyat, ağırlık ve korozyon açısmdan birçok avantajı beraberinde getiriyor. Hoppe (Almanya) Hoppe firması, anti-heeling ve anti-rolling sistemlerinden, uzaktan kumandalı valf sistemlerine kadar birçok kontrol ve kargo yönetim sistemine ait çözümler sunuyor. Ridderinkhof (Hollanda) Güverte ekipmanları üreten Ridderinkhof firması, vinç ve vinç sistemleri konusunda dünyanm önde gelen firmalarından biri olarak müşterilerine özel çözümler sunuyor. Baglietto (İtalya) Baglietto firması, pazara alüminyum ve çelik malzemelerden imal profil, sac ve Hollanda profili sunuyor. Baglietto ürünleri hem gemi inşa alanmda hem de yat inşa alanında sac veya alüminyumdan inşa edilen tüm projelerde kullanı labiIiyor. Toimil (İspanya) Deniz tipi katlanabilir kreynler konusunda uzman Toinıil firması, müşteriye özel çözümleriyle çeşitli büyüklüklerde ve farklı amaçlara yönelik katlanabilir kreynler üretiyor. -.., • 1
rJJoğru Proje{er, rJJoğru 'Ekjpmanfa, AR Ti rJJeğer 1(azanır. uer Com winteb v.o.f. Artı Denizcilik Sanayi Ticaret Ltd. Şti. Şemsettin Günaltay Cd. Na: 198 D:4 34736 Kadıköy-lstanbul Tel.: 0216 350 10 66 Fax: 0216 350 10 76 e-mail: arti@a rtidenizcilik. cam http://www. artidenizcilik. cam
firma profili __________________________ _ Pırlant Tersanesi Nesillerdir denizcilik alanında hizmet vermenin sağladığı bilgi, tecrübe ve güvenle, 1995 yılında kurulan Pırlant Tersanesi, profesyonel çalışma, kalite ve zamanlama ilkesiyle gelişerek müşteri memnuniyetini ön planda tutuyor. Pırlant Tersanesi'nin 8 bin 200 metrekare kapalı (4 adet hangar), 12 bin 800 metrekare açık alanı bulunuyor. Tersane, bu kapasiteyle değişik tip ve boyutlarda, yılda ortalama 150 tekneye işlem yapabiliyor. İlk kurulduğu yıllarda 20 metrelik tekneleri karaya alabilen tersane, bugün bin tonluk vinciyle birlikte 75 metreye kadar tekneleri karaya alabiliyor. Pırlant Tersanesi'nin gelişme planı iki önemli maddeden oluşuyor: - Hizmet hacmini artırmak için 1 yatırım yapmak, - Lokal ve global pazarlar için her türlü deniz aracını üretmek. Pırlant Tersanesi sektöründeki 10 tersane • aralık 2012 her detaya hakim olmanın verdiği donanımla üç ana konuda faaliyet gösteriyor: - Tersane Hizmetleri - Her türlü deniz aracının yeni inşaası - Balıkçılık Tersane Hizmetleri Pırlant Tersanesi, bakım-onarım, refit, konaklama, ikinci el alım-satım, boya, boy verme, iç ve dış tasarım ve yeniden tasarım konularında tüm yıl boyunca hizmet veriyor. Yeniİnşaa Super yat, yolcu motoru, römorkör, pilot bot, balıkçı teknesi, duba, gulet, butik tanker, özel tasarım su araçları. Balıkçılık 25, 32 ve 34 metre boylarındaki balıkçı tekneleriyle, Türkiye denizleri ve Gürcistan kıyılarında balıkçılık faaliyeti gösteriyor. l
.. '?l~NT tersanesi Yeni İnşaa, Bakım, Onarım, Refit, Re-desing, Balıkçılık, Tekne Park 1995'ten beri... PIRLANT TERSANESi Aydıntepe Mah. Sahil Bulvarı Cad. No:118 Tuzla - lstanbul / TÜRKiYE Tel: +90 216 493 81 81- 493 34 50 • Fax: +90 216 493 81 80 info@pirlanttersanesi.com www.pirlanttersanesi.com
RATELMAK Den izcilik, askeri ve ticari navigasyon cihazları ve sualtı teknolojileri sektöründe olduğu kadar, su temini projelerinde de köklü bir geçmişe sahip Ratelmak; yerli, yabancı, kamu ve özel birçok sektöre anahtar teslim çözümler sunuyor. Kuruluşundan itibaren birçok örnek projeyi başarıyla sonuçlandıran firma, bu projelere halen bakım ve yedek parça değişim konularında da destek veriyor. Müşterilerine yüksek etkinlikli, düşük maliyetli, en iyi kalite ve son teknoloji ürünler sunan Ratelmak; esnek ürün sistemleriyle müşterilerinin ihtiyaçlarına en uygun ürünü cazip fiyatlarla sunarak, müşteri memnuniyetini garanti ediyor. 12 tersane• aralık 2012 Ratelmak Ürünleri: • Gemi Navigasyon ve Haberleşme Sistemleri • Gemi Otomasyon Alarm Sistemleri • Dinamik Konumlama Sistemleri DP • Halogen Free Gemi Kabloları • Pompalar • Gemi Simulatör Sistemleri • Yangın Pompa Sistemleri • WECDIS • WAIS • VHF Direction Finder Ratelmak'ın Bazı Müşterileri: • Deniz Kuvvetleri Komutanlığı • Sahil Güvenlik Komutanlığı • Milli Savunma Bakanlığı RATELMAK İTHALAT İHRACAT A.Ş. www,ratelmak.com • Türkiye'deki Gemi İnşa Firmaları • Gemi Donatanları • Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü • İstanbul ve Diğer Büyük Şehir Belediyeleri • NATO ve Sivil Müteahhitlik Firmaları • Endüstriyel Firmalar • Devlet Kuruluşları • Eğitim Kuruluşları
RATELMAK İTHALAT İHRACAT A.Ş. www.ratelmak.com Güvenilir çözüm ortağınız ... rA ~~~tronics • SA.AB ♦ Pentair Nijhuis 4~ TELEDYNETSS ~~® (~rı HELKAMA 11"''1111111 S E T S T H E S T A N D A R D
Haliç'te 1978 yılında faaliyete başlayan ve 1983 yılından bu yana Tuzla'da çalışmalarını sürdüren Şahin Çelik Tersanesi, son yıllarda, kriz nedeniyle yeni inşa taleplerinin düşmesiyle tamir-bakım çalışmalarına ağırlık verdi. 2012 yılında 10 gemiye tamir-bakım hizmeti veren Şahin Çelik Tersanesi'nin Müdürü Münir Akça, "Hedefimiz, şartlar ne olursa olsun kaliteden ve müşteri memnuniyetinden ödün vermemek" diyor ... S ahin Çelik Tersanesi, 1978 yılında, Haliç'te Türk denizciliğine hizmet vermeye başladı. Ülkemizdeki tersanecilik sektörünün gelişmesi ve yeni tersaneler bölgesi yapılanması nedeniyle 1983 yılında, İstanbul 'un Anadolu yakasında gemi tamir ve inşa alam olarak belirlenen Tuzla Tersaneler bölgesine taşındı. Tuzla'da ilk yıllarda gemilere tamir ve bakım hizmetleri veren Şahin Çelik Tersanesi ilerleyen yıllarda büyüme hedefleri doğrultusunda yaptığı planlı yatırımları ve teknolojik gelişimi ile yeni gemi inşa ala111nda da atılımlar gerçekleştirdi. 1992 - 2001 yılları arasında römorkör, palamar botu, yat gibi yeni inşa faaliyetleri yapan tersane, 2001 14 tersane • aralık 2012
yılından sonra kapasitesini daha da arttırarak sahip olduğu olanakları ve bilgi birikimini yeni gemi inşa alanındaki talepleri karşılamaya yöneltti. Bu tarihten itibaren yerli ve yabancı müşterileri için başta kimyasal tankerler olmak üzere çeşitli tip ve tonajda gemiler inşa eden Şahin Çelik Tersanesi, 2002 yılında şirketin bugünkü ortakları tarafından satın alınarak, alt yapı, ekipman ve insan kaynağı yatırımlarıyla attırdığı üretim kapasitesi sonucu, ticari gemi ve yatların; inşa, proje yönetimi, bakım, onarım ve tadilatı konularında ulusal ve uluslararası pazarlarda anahtar teslimi hizmet sunuyor. Şahin Çelik Tersanesi, Tuzla'da yaklaşık 5 bin metrekaresi kapalı, 25 bin metrekarelik bir alanda yer alıyor. Tersanede, 20 metre eninde, 115 metre boyunda bir kızak bulunuyor. 15 bin tona kadar gemi imalatı yapılabilen kızakta, şu anda bir duba imalatı devam ediyor. 9 metre eninde, 11Ometre boyunda bir iskelesi ve 90 metre boyunda bir rıhtımı bulunan tersane, iskelesinde aynı anda 3 gemiye tamir-bakım hizmeti verebiliyor. Bunun dışında DesanYard-Gem ortaklığında da yer alan tersane, bu ortaklığa ait 4 havuzdan da faydalanabiliyor. TERSANE MÜDÜRÜ MÜNİR AKÇA: "Hedefimiz, Şartlar Ne Olursa Olsun Kaliteden ve Müşteri Memnuniyetinden Ödün Vermemek" Şahin Çelik Tersanesi'nin hedefinin, şartlar ne olursa olsun kaliteden ve müşteri memnuniyetinden ödün vermemek olduğunu söyleyen Tersane Müdürü Münir Akça, "200 tona kadar kaldırma kapasiteli vinçlerimiz var, bu yönden hiçbir sıkıntımız yok. Tersanemizde her türlü donanıma sahibiz. Burada belirteceğimiz en önemli şey, Tuzla'nın en büyük boyahanesine sahip olmamız. Burada hem kendi tersanemize hem diğer tersanelere boyama ve kumlama işi yapıyoruz. Bunun dışında 450 tonluk pres ünitemiz ve 5 metreye 20 metrelik, 100 mm kalınlığında kesim yapabilen CNC ünitemiz var. Yeni gemi inşa ederken veya tamir-bakım amacıyla bir gemi buraya geldiği zaman, dışarıya hiçbir iş göndermeden, tamamını kendi bünyemizde yapabiliyoruz. Yeni inşa gemileri denize indirdikten sonra da iskelemize çekerek bütün donanımlarını kendimiz yapıyoruz. Aynı zamanda gemi işletmemiz de olduğu için elimizdeki kaptan ve makinistlerin çalışmalarıyla gemimizi donatıyoruz." diyor. Şahin Çelik Tersanesi Müdürü Münir Akça tersane • aralık 2012 15
EURC)PC)RT TürkiyeT'neikDnenizcilik Fuarı ISTANBUL 20 • 23 MART 2013 12. Uluslararası Denizcilik Fuarı İSTANBUL FUAR MERKEZİ-YESİLKÖY 12. Uluslararası Denizcilik Fuarı, Exposhipping Europort İstanbul, 20-23 Mart 2013 tarihleri arasında İstanbul Fuar Merkezi'nde, İMEAK Deniz Ticaret Odası adına, NTSR Fuarcılık ve AHOY Rotterdam işbirliği ile düzenleniyor. 2013 yılında 11.000 metrekare alanda 37 ülkeden 300 ulusal ve uluslararası katılımcı, 700 marka, 35 ülkeden 7.000 ziyaretçiyi hedefleyen organizasyon, sektörün lider kurum ve kuruluşlarını, bürokratları, akademisyenleri ve uluslararası medyayı Europort İstanbul çatısı altında bir araya getiriyor. Katılımcı Profili Ziyaretçi Profili 37 Ülkeden 300 Katılımcı ve 700 Temsilcilik 35 Ülkeden 7 .000 Profesyonel Ziyaretçi TheNetherlands10% U.S.A Syrl Can lndla lsr Panama Germany 1 Azerbai Russfaı--- U.A.E.• ,--- Greece Destekleyen Ulusal ve Uluslararası Kurumlar ~ 4 ::~ ~O --il.... e-;._., Holland Marlne BMEA -ANCONAV- ~;ı ~ GİSBİR ,~ Equlpment Romınlıın Shlpbulldırs Assoclatlon T.t Gemi Sın.yldltfl Dt<~l 8rit1ShMarltlrne Ecıulpmcınt Assocı.tıon utı,ıırııı •••lıcillk " N1Nrtı1111 lıkıılılı cıc7\N • ♦KITA B~~i>A G=MARITIME DANISH ~ MARINE GROUP - NORWAY ..,....~,..,,...ı.,.tr(y rrttıeh NIYII' M#illmt lnduı.try G<oup ,,. Poland
1 Exposhipping Europlostrat nb2u0-l2M3ar2t013.'.t.e 1 EXPOSHIPPING 1 Dahafazlabilgiiçin; www.eu roport-ista nbu l.com i nfo@europort-ista nbu l.com Tel:+902164256300 Destekleyen Organizasyon
Tersanenin şu anki personel sayısının yaklaşık 50 kişi olduğunu belirten Münir Akça, "İş alındığı takdirde, taşeronlarla birlikte sayımız 500'lere kadar çıkıyor. Hatta işlerin yoğun olduğu dönemlerde bin kişiye çıktığımız da oldu. Bu arada kriz nedeniyle Tuzla'daki çalışan sayısı oldukça azaldı. Yetişmiş elemanların çoğu başka sektörlere yönelmek durumunda kaldılar. İş kapasitesi azaldığı için şu anda bir sıkıntı görünmüyor ama ilerde bir talep anında Tuzla'nın büyük bir eleman açığı olacak. Bu nedenle ilerde kalifiye eleman konusunda sıkıntılar yaşanabilir." şeklinde konuşuyor. İş güvenliği ile ilgili Türk Loydu ile çalıştıklarını ifade eden Akça, "ISO 9001, 14001 ve 1800l sertifikaları na sahibiz. Oldukça tecrübeli bir iş güvenlik uzmanımız ve ekibimiz var. İş güvenliği alanında eğitim ve sağlık hizmetlerini de GİSBİR'den alıyoruz." diyor. Bir duba imalatı devam ediyor Şahin Çelik Tersanesi 'nde bugüne kadar kuruyük gemisi, kimyasal tanker ve her tonajda duba yapıldığını ve yapılmaya devam ettiğini sözlerine ekleyen Münir Akça, 18 tersane • aralık 2012 şöyle devam ediyor: "Bugüne kadar yaklaşık 35 gemi inşa ettik. Ancak özellikle son dönemde, yeni inşaya olan talebin azalmasıyla tersanemiz tamir-bakım işlerine yoğunlaştı. Bu sene boyları 120 metre ile 100 metre arasında değişen, yaklaşık 1O nehir tipi Rus gemisinin tamirini yaptık. Yeni inşada en son gemi 2011 'de denize indirildi. Şu anda yeni inşa olarak NB52 adlı bir duba imalatımız devam ediyor. Tamir-bakımda aynı anda 3 tane gemiye hizmet verebiliyoruz. Ağırlıklı olarak kimyasal tanker olmak üzere romörkör ve kuruyük gemilerine hizmet veriyoruz." 2013'ten umutluyuz "Tamir-bakım konusunda Ukrayna, Rus ve Araplarla çalışıyoruz. Yeni inşada da görüşme aşamasında olan işler var, yakın zamanda netleşeceğini umuyoruz. Yaklaşık 4 senedir sektörde sıkıntılar vardı, ama, önümüzdeki seneden umutluyuz. Tamir-bakım işlerinin yoğunlaşması da bize umut veriyor. Arkasından da yeni inşa siparişlerinin geleceğini düşünüyoruz. Özellikle kuruyük gemilerinde ve nehir tipi gemilerde bir patlama olacağı kanaatindeyiz. Çünkü deniz ticaretinde yaşlı gemiler var ve bunlar bir şekilde yenilenecekler. Türkiye de bölgede pazarı en büyük olan yerlerden biri. Şu anda bu bölgede rakibimiz yok. Yunanistan krizden dolayı, bölgedeki diğer ülkeler de kapasitelerinin azlığı nedeniyle bizim rakibimiz değiller." Tamir-bakım için yüze yakın gemi sırada bekliyor "Biz 2012'nin başından beri yeni inşada bir gelişme olmayacağını anlayınca tamir-bakım işine ağırlık verdik. Fiyatlarımızı düşürdük, kaliteyi arttırdık. Az kar ettik ama oldukça geniş bir müşteri potansiyeline sahibiz. Tamir-bakım için sırada bekleyen 100'e yakın gemimiz var. Tamir-bakım işlerimiz sayesinde kriz döneminde ayakta kaldık. Bu nedenle diğer tersanelere de tamirbakım ekibi kurmalarını ve bu alanda da faaliyette bulunmalarını tavsiye edebilirim." "Şu anda krizin dip noktasındayız. Krizin atlatılabilmesi için gemi navlun fiyatlarının yükselmesi lazım. Navlun arttığı zaman gemi inşa sektörü de bundan doğru orantılı olarak etkileniyor. Bütün ümidimiz navlun piyasasının yükselmesi. Şu anda çok hafif de olsa navlun fiyatlarında yukarıya doğru bir hareket var." Sektörün geleceği devlete bağlı "Türk gemi inşa sanayiinin geleceği devlete bağlı. Bizim şu anda dünyadaki rakiplerimiz Uzakdoğu ülkeleri. Ve bunların da hepsi devletten teşvik alıyor. Bizim de bu alanda rekabet edebilmemiz için benzer teşviklere ihtiyacımız var. Dünya genelinde, 2013'ün altıncı ayından sonra sektörün hareketleneceği, tamir-bakım ve yeni inşa taleplerinin yoğunlaşacağı konuşuluyor. Burada büyük bir potansiyel ortaya çıkacak ve bizim de bu potansiyelden yararlanabilmemiz için rakiplerimiz gibi destek görmemiz gerekiyor."
OptimaDenizcilikHizmetleri O ptima Denizcilik Hizmetleri, 2002 yılında Onur Denizcilik Hizmetleri adı altında sektöre hizmet vermeye başladı. 2011 yılında adını Optima Denizcilik Hizmetleri'ne dönüştüren firma, "Optima Ship Services" markasıyla sektöre hizmet vermeye devam ediyor. Optima Ship Services, gemi malzeme tedariğinin yanı sıra; raspa ve boya, yıkama boya, yüksek basınçlı yıkama, tank temizliği, gas-free sertifikalandırması, yüksek basınçlı su jeti pompaları yedek parça ve aksesuarları, insan gücü işleri ve kumlama tesisinde parça, blok ve muhtelif kumlama işleri gibi ürün ve hizmetler sunuyor. Optima Ship Services bunlarla birlikte, Jack-up tipi petrol platformlarında askı tipi iskele işleri hizmeti de sağlıyor. "Optimum maliyet, maksimum kalite" anlayışıyla sektöre hizmet veren firma, kuruluşundan bu yana kaliteye verdiği önem ve zoru başarma azmiyle denizcilik sektöründe adından söz ettiriyor. Kaliteli iş, eğitimli işçi anlayışıyla hareket eden firma, bu anlayışı doğrultusunda uzman ve profesyonel kadrosunu da sertifikalandırmış. Kaliteye verdiği önemi her fırsata vurgulayan ve standartların üzerinde iş yapmayı ilke edinen Optima Ship Services, müşteri memnuniyetini her zaman en üst seviyede tutarak çalışmalarına devam ediyor. ..., tersane • aralık 2012 19
Gemi İnşaatında Kaynak Çekmelerinin Deneysel Analizi Bilgin BOZKURT/ Gemi İnşaatı ve Gemi Makinaları Mühendisi Şebnem HELVACIOĞLU / İTÜ Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi Günümüz üretim anlayışında maliyetlerin azaltılması ve kalitenin artırılması temel hedefler arasındadır. Gelişmekte olan Türkiye Gemi İnşa Sanayi inin de bu anlayışın gerekliliklerini iyi kavraması ve bu yönde yatırımlar yapması önemlidir. Dünya çapında gemi inşa sanayicileri, maliyetleri kısmak ve malzeme sarfiyatını azaltmak ama20 tersane • aralık 2012 cıyla bir takım çalışmalar yapmaktadırlar. Bunlardan biri de tersaneler için kaynak çekme faktörü (weld shrinkage factor) bulunmasıdır. Bu işlemde hatasız bloklar yaparak tekrar iş yapılmasını engellemek hedeflenmekte ve kaynak çekmelerinden oluşan uzunluk kayıplarının tam olarak belirlenmesi hedeflenmektedir. Bu sayede sacın levha panellerin ve blok ek yerlerinin sınırlarına +50 fazlalık verme yükü ortadan kalkmış olacaktır. Bu fazlalıklar geminin tümünde düşünüldüğünde önemli bir kayıptır. Bunun dışında kuvvetli bir çekme tahmini prosedürü oluşturulduğunda saca henüz sahaya çıkmadan CNC yardımıyla çok düzgün kaynak ağızları açılabilir ve ek yerlerindeki kaynak ağzı açma, taşlama işlemleri ortadan kalkmış olur. Bu işlemler zaman olarak ekleme işinin 2/5 ini kapsamaktadır. Dolayısıyla düzgün tahminlerle malzeme sarfiyatını engellemenin yanı sıra temrin süresi kısaltmak da mümkün olabilecektir. Türkiye Gemi İnşa Sanayi inin gelişmesine yardımcı olmayı hedefleyen bu çalışmada, tekne inşa sürecinde meydana gelen kaynak çekmeleri, 350 civarında deneyle incelenmiş ve kaynak çekmelerini etkileyen faktörler irdelenmeye çalışılmıştır. İncelemeler sonucunda kaynak çekmelerinin farklı faktörler altında tahmin edilmesi için yöntem geliştirilmiştir. Kaynak çekmelerini etkileyen faktörlerin çok olması sebebiyle, yapılan tahminleri anlamlı kılmak için kaynak çekmesinde hangi faktörün ne
kadar etkili olduğunun saptanılması gerekmiştir. Çekmeyi etkileyecek faktörler, oluşturulan veri toplama şablonu yardımıyla, her deney için ayrı ayrı kayıt altına alınmıştır. Bu sayede, tersane gibi şartları kontrol etmenin çok zor olduğu bir ortamda oldukça titiz yöntemlerle deneysel veriler toplanmıştır. Toplanan veriler Çoklu Regresyon Yöntemiyle analiz edilmiş ve bu sayede kaynak çekmesine hangi faktörün ne kadar etki ettiğini incelenmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda bulunan katsayıların anlamlılığı P, T ve F testi ile irdelenmiş ve bu testleri geçemeyen kimi sonuçlar göz ardı edilerek, önemli anlam ifade eden sonuçlara göre yorumlar yapılmıştır. Deneyler farklı kaynak parametreleri altında, düz levha birleştirme, panel üzerine montaj ve blok ekleme safhaları için yapılmıştır. Sonuçlar analiz edildiğinde çift taraflı kaynaklarda çekme ve distorsiyonların tek taraflı kaynaklara göre daha az olduğu, kaynak hattının ortasında çekmelerin arttığı, farklı kaynak uygulamalarının (FCA W, SAW) farklı çekme sonuçları verdiği görülmektedir. Öyle ki, FCAW kaynakta sac kalınlığı arttıkça çekme azalırken, SAW kaynakta çekmeler ağırlıkla orantılı olarak artmaktadır. Regresyon sonuçlarına göre birleştirilen parçalar arasında bırakılan boşlukların çekme sonuçları anlamlı oranda değiştirdiği görülmüştür. 1. VERİ TOPLAMA VE ÖLÇÜM SİSTEMİ Bu çalışmada Tekne İnşanın farklı aşamalarında, değişik parametrelerin etkisiyle oluşan kaynak çekmeleri incelenmiştir. Bu aşamalar Tekne İnşanın ana süreçleri diyebileceğimiz panel oluşturma, blok inşa ve montaj olarak seçilmiştir. Elde edilen verileri değişik kaynak uygulamalarına göre sınıflandırmak ve yeterli hassasiyete sahip olması için aşağıdaki işlemler uygulanmıştır. 1.1 Deneyin Uygulandığı Tekne inşa Aşamaları ve İncelenen Çekme Tipleri Birinci aşamada, kaynak çekme verileri panel birleştirme eklerinden toplanmıştır. Bu işlemde enine kaynak çekmeleri incelenmiştir. İkinci aşamada olan panel üzerine montaj işleminde enine ve boyuna çekmeler incelenmiştir. Bu işlemde bindirme kaynağının (fiilet weld) etkisiyle oluşan çekmeler söz konusudur. Üçüncü aşamada ise blok ekleme (erection) eklerinde değişik pozisyonlarda yapılan kaynakların sebep olduğu çekmeler incelenmiştir. 1.2 Veri Toplama Metodolojisi Kaynak çekmeleri değişik aşamalar için aşağıdaki yöntemlerle elde edilmiştir: 1.2.1 Panel Birleştirme Eklerinde Kullanılan Ölçüm Metotları Kaynak çekmelerini gerekli hassasiyette elde edebilmek için 0,05 mm hassasiyet sağlayan dijital kumpas kullanılmıştır (Şekil 1.2). Kaynak yapılmadan önce, ek yerinin iki kenarında, aralarındaki uzaklık 200 mm olan iki nokta, noktaların çok ince bir şeklide belirlenebilmesi için elmas çivisi yardımıyla işaretlenmiştir. (Şekil 1.1) Sac sıcaklıkları, kaynaktan hemen önce ve kaynak yapılıp soğuduktan sonra ölçüm yapılırken kayıt altına alınmıştır. Bu sayede sıcaklık farkından doğan sac uzama veya kısalmaları hesaba katılmıştır. Ekte kaynağın başladığı yerden, ortadan ve sondan olmak üzere üç ayrı yerden ölçümler alınmıştır o u [mil t t ,____,_/ C___._ı_•kvuı_,,-, J~ / C 200mm =ı Şekil 1.1: Deney Düzeneği Şekil 1.2: Dijital Kumpas (Şekil 1.3). Bu üç yerde kaynağın, dolayısıyla ısıl dağılımın, değişmesi sebebiyle farklı sonuçlar elde edildiği için ayrı ayrı incelenmeleri gerekli görülmüştür. A2 Şekil 1.3: Ölçüm Noktaları 1.2.2 Montaj Aşamasında Kullanılan Ölçüm Metotları Panel üzerine kaynatılan profiller sebebiyle, profil etrafında gerçekleşen enine çekmeler, profil cugullarından şeritmetre aracılığıyla ölçülmüştür. Profil kaynağından doğan boyuna çekmeler ise aralarında 5 m uzaklık bulunan ve profil diplerine 3 cm mesafedeki noktaların kaynaktan önce ve sonra ölçülmesiyle elde edilmiştir. Şerit metre 1 °C sıcaklık değişiminde 0,075 mm uzamaktadır tersane • aralık 2012 21
[1]. Ölçüm öncesinde ve sonrasında sac sıcaklığının ölçülmesiyle şerit metrenin sıcaklık farkından ne kadar etkilendiği hesaplanarak ölçümler işleme konmuştur. 1.3 Blok Eki (Erection) Aşamasında Kullanılan Ölçüm Metotları Montaj sırasında dikey ve yatay yönde enine çekmeler incelenmiştir. Bu yüzden bu işlem sırasındaki çekmeleri incelemek için dijital pergel yeterli olmuştur. 1.4 Kaynağı Etkileyen Parametreler Her aşama için elde edilen çekme verileri aşağıdaki altı parametre altında toplanmıştır. • Birleştirme tasarımı • Kaynak İşleminin Cinsi • Uygulama Yöntemi • Ek Pozisyonu • Malzeme Kalınlığı/Ağırlığı • Bağımsız değişkenler Bu parametrelerin bilinmesi, kaynak çekmelerini etkileyen mekanizmayı anlamak açısından önemlidir. Değişkenlerden herhangi birinin değiştirilmesi kaynak çekmesini etkileyecektir. Öte yandan bazı durumlarda bu parametreler birbiriyle ilişki içinde olabilirler. Örneğin, belli sac kalınlıklarına uygulanan ısı girdileri aynı olacağı için regresyon hesabı yapılırken ısı girdisi değil sac kalınlığı işleme alınmıştır. Ama bilinmektedir ki ısı girdisi çekme miktarına doğrudan etki etmektedir. Aşağıda kaynak çekmelerine etki eden parametreler hakkında daha detaylı bilgi verilmiştir. 1.4.1 Birleştirme Tasarımı Bu çalışmada iki ayrı birleştirme tasarımı için veri toplanmıştır. Bu 22 tersane • aralık 2012 tasarımlar Şekil 1.4 'te gösterilen uç uca ekleme ve bindirme kaynak tasarımlarıdır. Uç uca ekleme kaynakları, diğer adıyla alın kaynakları (butt weld) için iki çeşit kaynak ağzı vardır. Bunlar "kare" kaynak ağzı ve "V" kaynak ağzı olarak ifade edilir (Şekil 1.4). Uç Uca Kaynak (Alın Kaynağı) Bindirme Kaynağı (Fiilet Weld) Şekil 1.4: Birleştirme tasarımları 1.4.2 Kaynak İşleminin Cinsi Bu çalışmada Özlü Telle Gaz Altı Kaynağı (FCA W) ve Tozaltı Kaynağı (SAW) ile yapılan işlemler için sonuçlar toplanmıştır. Her ne kadar örtülü elektrotla da kaynak yapılıyorsa da kaynak çekmelerini incelediğimiz işlemlerde örtülü elekrot kaynağına çok seyrek rastlanmaktadır. Örtülü elektrot kaynağının kullanıldığı yerler, genellikle Gaz Altı Kaynak makinesinin veya Tozaltı kaynağının giremediği, torcun uzanmadığı veya kaynak pozisyonunun çok zor olduğu yerlerdir. Bunların dışmda ince işçilik gereken teçhiz işlemleri sırasında da örtülü elektrot ' sık sık kullanılmaktadır. 1.4.3 Uygulama Yöntemi Elde edilen çekme verileri yapılan kaynağın elle mi, yarı otomasyon kaynağı mı yoksa tam otomasyon kaynağı mı olduğuna göre smıflandırı lmıştır. Bunun dışında yapı lan panel birleştirme kaynaklarında yapılan kaynağın tek taraflı veya iki taraflı olduğu kayıt altına alınmıştır. Çünkü bu da çekme miktarını etkilemektedir. 1.4.4 Ek Pozisyonu Ek pozisyonları üç başlık altında toplanmıştır. Bunlar enine, boyuna ve dikine ek pozisyonlarıdır. 1.4.5 Malzeme Ağırlığı Yapılan deneylerde kaynak çekmeleri farklı malzeme kalmlıkları için sınıflandırılmıştır. İşlemler sırasmda malzeme kalmlığı yerine, o kalmlığa denk gelen 20 X 20 cm ebatlarındaki bir sacm ağırlığı birim olarak almmış ve regresyon işlemine öyle konulmuştur. Çizelge 1.1 'de hangi kalınlığın hangi ağırlığa karşılık geldiği verilmiştir. 1.4.6 Bağımsız Değişkenler Ara işlemler sırasmda kaynak çekme miktarını direkt olarak etkileyen faktörler bağımsız değişkenlerdir. Bu faktörler çalışma şartlarına Çizelge 1.1: Kalınlık-Ağırlık Çizelgesi KALILIK AĞIRLIK (KG) 0,6 1,872 0,8 2,496 1 3,12 1,3 4,056 1,8 5,616 2 6,24 2,4 7,488 2,5 7,8
göre ve kaynakçının verdiği kararlara göre değişmektedir ve buradaki her bir bağımsız değişken diğer değişkenlerden bağımsız olarak çekme miktarını etkilemektedir. 1.4.6.1 Kaynak parametreleri Kaynak işlemi sırasında kullanılan voltaj, amperaj ve uygulama hızından yararlanılarak ortaya çıkan ısı girdisi hesaplanmaktadır. Bu ayarlamalar sacın kalınlığına göre değiştiğinden regresyon işlemlerinde sac kalınlığını kullanmak yeterli olmuştur. 1.4.6.2 Birleştirme boşluğu (joint_gap) Bu değişken, verilen bir sac kalınlığı için sağlanacak olan kaynak kalınlığını belirlemektedir. Ayrıca atılacak paso sayısını doğrudan etkilediği için saca uygulanan ısı miktarına, dolayısıyla çekmeye etkisi büyüktür. 1.4.6.3 Sac Sıcaklığı Ortam sıcaklığının değişmesiyle birlikte sacda ortaya çıkan genleşme veya büzülmeler, elde ettiğimiz verilerin sağlıklı olması açısından ciddi bir sıkıntı oluşturmuştur. Çünkü metal yapılar gün içindeki sıcaklık değişimlerinden ciddi oranda etkilenmektedir. Bu yüzden ölçümlerimiz mevcut sac sıcaklığıyla birlikte kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler, sacların sıcaklık farkından doğan uzamaları/büzüşmeleri düzeltildikten sonra işleme koyulmuştur. Aşağıdaki tabloda mevcut sıcaklık farklarında meydana gelen uzamalar verilmiştir [2]. 5 m uzunluk için verilen bu uzama miktarları gerekli yerlerde interpolasyon yardımıyla 200 mm uzunluğa uyarlanmıştır (Çizelge 1.2). Çizelge 1.2: Sıcaklık Farkına Göre Uzama Miktarları SICAKLIK FARKI 5 UZUNLUKTA MEYDANA GELEN UZAMA (mm) 50 ,oo 15° 20° 25° 30° 35° 40° 45° 50° 1.4.6.4 Sabitleme etkisi (Kaynak Hattına Düzlük Atılması) Kaynak hattına atılan düzlükler, ısı girdisi sebebiyle oluşan artık gerilmelerin etkisini azalttığı için kaynak çekme miktarını azaltmaktadır. Yapılan deneylerde düzlük sayısını azaltmanın kaynak çekmesini artırdığı gözlemlenmiştir. Bu sebeple yapılan deneylerde düzlükler 20 cm arayla atılmış ve hep kaynağın tam ağız bölgesinden puntalanmıştır. Yapılan deneylerde, kullanılacak olan verileri toplamak amacıyla bir "Veri Toplama Tablosu" tasarlanmış ve veriler bu tablo aracılığı ile kayıt altına alınmıştır. 2. YAPILAN DENEYLER VE SONUÇLAR Bu çalışma, Türkiye Gemi inşa Sanayiinin gelişmesine yardımcı olmayı hedeflemiştir. Gemi İnşaatında kaynak en uzun, masraflı ve hatanın olduğu süreçlerden biridir. Kaynak çekmelerinin önceden teshir edilememesi nedeni ile bir takım malzeme, zaman ve maddi kayıplar oluşmaktadır. Kaynak çekmeleri için Türkiye tersanelerinin şartlarını göze alarak yapılmış bir çalışma henüz bulunmamaktadır. Bu çalışmada tersane ortamında yapılan 350' den fazla 0.17 0.33 0.50 0.66 0.83 1.00 1.16 1.33 149 1.66 kaynak uygulamasından ölçüm alınmış, incelenmiş ve kaynak çekmelerini etkileyen faktörler irdelenmeye çalışılmıştır. İncelemeler sonucunda kaynak çekmelerinin farklı faktörler altında tahmin edilmesi için bir yöntem geliştirilmiştir. Kaynak çekmelerini etkileyen faktörlerin çok olması sebebiyle, yapılan tahminleri daha anlamlı olması için kaynak çekmesinde hangi faktörün ne kadar etkili olduğunun saptanılması gerekmiştir. Çekmeyi etkileyecek faktörler, oluşturulan veri toplama şablonu yardımıyla, her kaynak uygulaması için ayrı ayrı kayıt altına alınmıştır. Bu sayede, tersane gibi şartları kontrol etmenin çok zor olduğu bir ortamda oldukça titiz yöntemlerle veriler toplanmıştır. Toplanan veriler Çoklu Regresyon Yöntemiyle analiz edilmiş ve bu sayede kaynak çekmesine hangi faktörün ne kadar etki ettiğini incelenmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda bulunan katsayıların anlamlılığı P, T ve F testi ile irdelenmiş ve bu testleri geçemeyen kimi sonuçlar göz ardı edilerek, önemli anlam ifade eden sonuçlara göre yorumlar yapılmıştır. Türkiye'deki tersanelerdeki kaynak niteliklerinin aynı olduğunu kabul ettiğimizde bağımsız değişkenler de aynı seçildiğinde beklenen kaynak tersane• aralık 2012 23
-,ıtakale çekme miktarlarının aynı olacağını söylenebilir. Dolayısı ile böyle bir bilimsel çalışmanın, aynı bölgedeki tüm sektöre! kuruluşlar için faydalı olacağı umulmaktadır. 2.1 Regresyon Sonuçlarının Değerlendirilmesi: Regresyon analizi, değişkenler arasındaki ilişkileri tahmin etmek için kullanılan istatistiksel bir teknik. Kaynak çekmelerini etkiyen birçok faktör ve bunların arasındaki etkileşimin saptanması için regresyon analizi kullanmanın uygun bir yöntem olduğu düşünülmüş ve elde edilen sonuçlarda uygulamayı doğrulamıştır. Analizler yapıldıktan sonra sonuçları değerlendirmek için 3 ayrı anlamlılık testi uygulanmıştır. Regresyon sonuçlarını değerlendirirken üç tip anlamlılık testi söz konusudur. Bunlar T testi, P testi ve F testidir [3]. T testi kısaca şu şekildedir: Regresyon hesaplarında "t stat" olarak verilen değer, bulunan katsayıların standart sapmalara bölümüdür. Bu değerler uluslar arası kabul gören T tablosunda, o serbestlik derecesi ve güvenilirlik düzeyi için karşılaştırılır. Serbestlik derecesi, deney sayısından değişken sayısının çıkarılmasıyla elde edilir. Bizim deneylerimizde bu sayı 37'dir. Güvenilirlik düzeyi için de %95 güvenilirlik aralığını seçmiş olduğumuz için alacağımız değer 0,05'dir. Bu durumda bizim T tablosu değerimiz 30 ve 40 serbestlik derecesi değerleri arasında interpolasyon yardımıyla 1,688 olarak bulunmuştur. Dolayısıyla 1,688 değerinin altında kalan katsayılar önemli bir anlamlılık arzetmiyor sayılacaktır [3]. P testi ise şu şekilde yapılmaktadır: Regresyon analizlerinde bulduğumuz P değeri, güvenilirlik aralığının % 95 seçilmesiyle belirlenen a=0,05 değerinden küçükse katsa24 tersane • aralık 2012 yılar anlamlıdır denir. Aksi takdirde anlamlı olmadığı kabul edilir [3]. F testinde ise kontrol şu şekilde yapılır: F testinde modelin bir bütün olarak anlamlı olup olmadığına bakılır. Fhes. değeri regresyon sonuçlarında elde edilen k-1 (regresyon sayısı) ve n-k-1 serbestlik derecesine denk gelen F 0,05 (2, 37) =3,25 değerinden yüksekse analiz anlamlı sonuç vermiş demektir. Eğer Fhes, F 0,05 (2, 37) =3,25 tablo değerinden düşükse o halde model anlamsızdır denir. Diğer yandan R2 değeri, mevcut veriler ışığında, bağımlı değişken olarak atadığımız çekme değerinin, bağımsız değişken olarak atadığımız değerlere ne derece bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. R2 nin yüksek olması sonuçların anlamlılığını artıran bir faktördür [3]. 2.2 Düz Levha Birleştirme İşleminde Kaynak Çekmeleri: Tek taraflı ve çift taraflı kaynak için genel ve değişken nitelikler aşağıdaki gibidir: Genel Nitelikler: Birleştirme Tasarımı: Kare birleştirme Kaynak İşlemi: SA W Uygulama Metodu: Tek taraflı kaynak Birleştirme Pozisyonu: Yatay (seramiksiz) Değişken Nitelikler: Malzeme Kalınlıkları: 6mm, 10mm, 13mm, 15mm Kaynak Değişkenleri (Voltaj, Amperaj, Isı girdisi) kalınlığa göre ayarlanmıştır Birleştirme Boşluğu (Dizayn): 0.0mm Sabitleme Koşulları: Her 20 cm'de bir düzlük atılmıştır Çekmeyi Etkileyen Faktörler-Tek taraflı kaynakRegresyon sonuçları incelendiğinde kaynağın baş ve ortasındaki sonuçlar T ve P testinden geçememiştir. Dolayısıyla tek taraflı kare birleştirme deneylerinden sadece sondaki değerler istatistik açıdan anlamlı sonuçlar vermiştir. Bu sonuçlara göre boşluk ve sac kalınlığı arttıkça çekme artmaktadır. Sondaki değerler için kalınlığa göre değişen tahmini çekmeler Çizelge 1.3 'te görüldüğü gibidir. Çekmeyi Etkileyen Faktörler-Çift taraflı kaynak Regresyon sonuçları incelendiğinde başta, ortada ve sonda anlamlı sonuçlar elde edildiği görülmüştür. Bu sonuçlara göre çıkan sonuçlar ilgili bölümde verilmiştir. Genel itibariyle sac kalınlığı arttıkça çekme miktarının düştüğünü söylemek mümkündür. Sonuçlar tek taraflı kaynakla karşılaştırıldığında şaşırtıcı bir durumla karşılaşılmaktadır. Her ne kadar çift taraflı kaynağın daha fazla çekmeye sebep olacağı düşünülse de öyle değildir. Tek taraflı kaynakta, tek pasoda kaynağın tam nüfuziyet sağlaması için oldukça fazla ısı girdisi sağlanmakÇizelge 1.3: Tek Taraflı Kaynakta Sonda Çekme Tahminleri MALZEME AĞIRLIĞI BOŞLUK 1,872 3,120 4,056 4,680 0,000 0,660 0,861 1,012 1,113 1,000 0,768 0,969 1,120 1,220
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=