göre ve kaynakçının verdiği kararlara göre değişmektedir ve buradaki her bir bağımsız değişken diğer değişkenlerden bağımsız olarak çekme miktarını etkilemektedir. 1.4.6.1 Kaynak parametreleri Kaynak işlemi sırasında kullanılan voltaj, amperaj ve uygulama hızından yararlanılarak ortaya çıkan ısı girdisi hesaplanmaktadır. Bu ayarlamalar sacın kalınlığına göre değiştiğinden regresyon işlemlerinde sac kalınlığını kullanmak yeterli olmuştur. 1.4.6.2 Birleştirme boşluğu (joint_gap) Bu değişken, verilen bir sac kalınlığı için sağlanacak olan kaynak kalınlığını belirlemektedir. Ayrıca atılacak paso sayısını doğrudan etkilediği için saca uygulanan ısı miktarına, dolayısıyla çekmeye etkisi büyüktür. 1.4.6.3 Sac Sıcaklığı Ortam sıcaklığının değişmesiyle birlikte sacda ortaya çıkan genleşme veya büzülmeler, elde ettiğimiz verilerin sağlıklı olması açısından ciddi bir sıkıntı oluşturmuştur. Çünkü metal yapılar gün içindeki sıcaklık değişimlerinden ciddi oranda etkilenmektedir. Bu yüzden ölçümlerimiz mevcut sac sıcaklığıyla birlikte kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler, sacların sıcaklık farkından doğan uzamaları/büzüşmeleri düzeltildikten sonra işleme koyulmuştur. Aşağıdaki tabloda mevcut sıcaklık farklarında meydana gelen uzamalar verilmiştir [2]. 5 m uzunluk için verilen bu uzama miktarları gerekli yerlerde interpolasyon yardımıyla 200 mm uzunluğa uyarlanmıştır (Çizelge 1.2). Çizelge 1.2: Sıcaklık Farkına Göre Uzama Miktarları SICAKLIK FARKI 5 UZUNLUKTA MEYDANA GELEN UZAMA (mm) 50 ,oo 15° 20° 25° 30° 35° 40° 45° 50° 1.4.6.4 Sabitleme etkisi (Kaynak Hattına Düzlük Atılması) Kaynak hattına atılan düzlükler, ısı girdisi sebebiyle oluşan artık gerilmelerin etkisini azalttığı için kaynak çekme miktarını azaltmaktadır. Yapılan deneylerde düzlük sayısını azaltmanın kaynak çekmesini artırdığı gözlemlenmiştir. Bu sebeple yapılan deneylerde düzlükler 20 cm arayla atılmış ve hep kaynağın tam ağız bölgesinden puntalanmıştır. Yapılan deneylerde, kullanılacak olan verileri toplamak amacıyla bir "Veri Toplama Tablosu" tasarlanmış ve veriler bu tablo aracılığı ile kayıt altına alınmıştır. 2. YAPILAN DENEYLER VE SONUÇLAR Bu çalışma, Türkiye Gemi inşa Sanayiinin gelişmesine yardımcı olmayı hedeflemiştir. Gemi İnşaatında kaynak en uzun, masraflı ve hatanın olduğu süreçlerden biridir. Kaynak çekmelerinin önceden teshir edilememesi nedeni ile bir takım malzeme, zaman ve maddi kayıplar oluşmaktadır. Kaynak çekmeleri için Türkiye tersanelerinin şartlarını göze alarak yapılmış bir çalışma henüz bulunmamaktadır. Bu çalışmada tersane ortamında yapılan 350' den fazla 0.17 0.33 0.50 0.66 0.83 1.00 1.16 1.33 149 1.66 kaynak uygulamasından ölçüm alınmış, incelenmiş ve kaynak çekmelerini etkileyen faktörler irdelenmeye çalışılmıştır. İncelemeler sonucunda kaynak çekmelerinin farklı faktörler altında tahmin edilmesi için bir yöntem geliştirilmiştir. Kaynak çekmelerini etkileyen faktörlerin çok olması sebebiyle, yapılan tahminleri daha anlamlı olması için kaynak çekmesinde hangi faktörün ne kadar etkili olduğunun saptanılması gerekmiştir. Çekmeyi etkileyecek faktörler, oluşturulan veri toplama şablonu yardımıyla, her kaynak uygulaması için ayrı ayrı kayıt altına alınmıştır. Bu sayede, tersane gibi şartları kontrol etmenin çok zor olduğu bir ortamda oldukça titiz yöntemlerle veriler toplanmıştır. Toplanan veriler Çoklu Regresyon Yöntemiyle analiz edilmiş ve bu sayede kaynak çekmesine hangi faktörün ne kadar etki ettiğini incelenmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda bulunan katsayıların anlamlılığı P, T ve F testi ile irdelenmiş ve bu testleri geçemeyen kimi sonuçlar göz ardı edilerek, önemli anlam ifade eden sonuçlara göre yorumlar yapılmıştır. Türkiye'deki tersanelerdeki kaynak niteliklerinin aynı olduğunu kabul ettiğimizde bağımsız değişkenler de aynı seçildiğinde beklenen kaynak tersane• aralık 2012 23
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=