tadır. Dolayısıyla tek seferde kaynak işlemi bitirilmiş olmaktadır. Bu durum zamandan kazandırsa da çekmeleri artırmakta ve sac tek taraf! ı yoğun ısı girdisi aldığı için distorsiyonları artırmaktadır. Öte yandan çift taraflı kaynakta önce sacın bir tarafı kalınlığın yarısına kadar nüfuziyet sağlayacak şekilde kaynatılmakta ve sonra panel ters çevrilmektedir. Burada ilginç olan şudur ki sacın ön yüzüne yapılan kaynak artık bir sabitleme faktörü olarak çalışmaktadır. Soğumuş kaynak, sacdan daha az esnek olduğu için böyle bir rol oynamaktadır. Sonuç olarak çift taraflı kaynak, toplamda tek taraflı kaynağa göre daha az çekme yapmaktadır. Bu durumun tek istisnası 6 mm sacdır ki, her ne kadar ısı girdisi azaltılmış da olsa panelin 1. yüzünü kaynatırken kaynak sacın ince olmasından dolayı tam nüfuziyeti sağlamış olmaktadır. 2.3 Panel Üzerinde Yapılan Montaj Sonucu Oluşan Gerilmeler: Bu bölümde düz levha panel üzerine sabit aralıklarla montajı yapılan stifnerlerin kaynatılması sonucu enine ve boyuna çekmeler incelenmiştir. SMAW ve FCAW olmak üzere iki çeşit kaynak uygulaması için sonuçlar ayrı ayrı analiz edilmiştir. Yapılan deneyin genel özellikleri Şekil 2. 1' de görüldüğü gibidir. Genel Nitelikler: Birleştirme Tasarımı: Bindirme Kaynak (Fiilet Weld) Kaynak İşlemi: FCAW &SAW Uygulama Metodu: FCAW kaynak manuel, SAW kaynak otomasyon kaynağı olarak uygulanmıştır. Birleştirme Pozisyonu: Yatay Değişken Nitelikler: Malzeme Kalınlıkları: 6 mm, 1O mm, 13 mm, 15 mm BAĞIMSIZ DEĞİŞKENLER /'-'f' Stifner Sayısı lsı Girdisi T • Stifnerin Panelden Sac Sıcaklığı Mesafesi Birleştirme n Tasarım 6 flıt Şekil 2.1: Panel Üzerinde Yapılan Montaj Kaynak Değişkenleri (Voltaj, Amperaj, Isı girdisi) kalınlığa göre ayarlanmıştır Sabitleme Koşulları: Stifnerlerin sabitlenmesi için 20 cm'de bir punto atı im ıştır. FCAW-Manuel Kaynakta Görülen Çekmeler: Regresyon analizleri incelendiğinde SMAW kaynaklar için enine çekmeler T, P ve F testlerinden geçerken boyuna çekme verilerinin T ve P testlerini geçemediğini görmekteyiz. Dolayısıyla bu deneyin yalnızca enine çekmeler için elde ettiğimiz sonuçlar üzerine yorum yapmamız sağlıklı olacaktır. Bu sonuca göre; sac kalınlığı sonuçları doğrudan etkilemektedir. Sac kalınlığı arttıkça çekme miktarı düşmektedir. Ayrıntılı verilere ilgili bölümde ulaşmak mümkündür. SAW-Otomasyon Kaynağında Görülen Çekmeler: Regresyon sonuçları incelendiğinde hem bütün enine çekme verilerinin hem de boyuna çekme verilerinin anlamlı olduğu görülmektedir. Bu sonuçlara göre de sac kalınlığı arttıkça çekme bariz bir şekilde düşmektedir. Öyle ki 6 mm ile 15 mm saclar arasında başta, ortada ve sondaki sonuçlarda sabit l mm'ye yakın bir fark saptanmıştır. Düz levha üzerinde yapılan deneylerde görüldüğü gibi burada da ortadaki çekmeler baştaki ve sondaki çekmelere göre yaklaşık 0,2 mm daha fazladır. Bunun sebebi kaynak ekin bir köşesinden başlayıp sona doğru giderken etrafında en fazla ısı biriken kısmın orta kısım olmasıdır. Zira başta ve sonda ısı alanları bölünmüştür. Boyuna regresyon sonuçları ise enine sonuçların tersi yönde hareket etmektedir. Kalınlık arttıkça çekmeler artmıştır. Regresyon modelinin sonuçlarına göre 6 mm sacda 0,91 mm çekme beklenirken 15 mm sac için 1,68mm çekme beklenmektedir. 2.4 Blok Ekleme (Erection) İşleminde Görülen Çekmeler: Bu işlem için kaynak pozisyonu bol olduğu için farklı gemilerdeki kıç kasara bloklarından ölçüler alınmıştır. Yapılan incelemeler için ortak genel nitelikler şeması aşağıdaki gibidir. tersane • aralık 2012 25
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=