(Dublex) ve Çökeltme sertleşmesi uygulanabilen alaşımlardır. Şekil 1.l'de Krom ve Nikel miktarına bağlı olarak bu ana grupları görmek mümkündür. Bu gruplandırma iç yapıya göre yapılmıştır. Bu grupların içerisinde en yaygın olarak kullanılanlar ostenitik, Ferritik ve Ostenitik/Ferritik çeliklerdir. C ! 20 ıs i 10 z 5 Ost-nltlk Cr Miktarı (%) Şekil 1.1: Değişik paslanmaz çelik türleri için nikel ve krom miktarları (Ç.S: Çökeltme sertleşmesi uygulanabilen alaşımlar Ferritik Paslanmaz Çelikler: Yüzde 12-18 krom içeren düşük karbonlu çelikler olup, orta ila iyi derecede korozyon dayanımına sahiptirler. Mikro yapı Şekil 1.2'de görülmektedir. Krom miktarının artırılmasıyla korozyon dayanımı yükselir. ısıl işlem ile dayanım artırılamaz ve sadece tavlanmış vaziyette kullanılırlar. Manyetiktirler. Kaynak edilebilme kabiliyetleri düşüktür. Ostenitik çelikler kadar kolay şekillendirilemezler. Şekil 1.2: Ferritik paslanmaz çelik mikro yapısı Martenzitik Paslanmaz Çelikler: Karbon miktarı yüzde O,l'den fazla olan çelikler yüksek sıcaklıklarda ostenitik iç yapıya sahiptirler. Ostenitleme sıcaklığı çeliğin türüne göre 950-1050 °C aralığındadır. Bu sıcaklıkta tutulan çeliğe su verilirse Martenzitik bir içyapı elde edilir. Bu şekilde elde edilen yüksek sertlik ve mekanik dayanım karbon artışıyla birlikte artar. Ürün tipine bağlı olarak bu çelikler tavlanmış ve ıslah edilmiş olarak pazarlanır. Orta derece korozyon dayanımına sahip olan bu çeliklere ısıl işlem uygulanabilir. Kaynak edilebilme kabiliyetleri düşüktür. Manyetiktir. Mikro yapı Şekil 1.3ten görülebilir. Şekil 1.3: Martenzitik Paslanmaz çelik mikro yapısı Ostenitik Paslanmaz Çelikler: Paslanmaz çeliğin bileşiminde yeterince Nikel bulunursa çeliğin iç yapısı oda sıcaklığında bile ostenitik olur. Ostenitik çeliklerin temel bileşimi yüzde 18 krom ve yüzde 10 nikeldir. İşleme, mekanik özellikler ve korozyon dayanımı yönünden çok uygun bir kombinasyon sunar. Süneklik, tokluk ve biçimlendirilme kabiliyetleri düşük sıcaklıklarda bile mükemmeldir. Tavlanmış haliyle manyetik değildir. Sertleştirilemez. Mekanik dayanımı ancak soğuk şekillendirme ile temin edilebilir. Tüketimde en büyük paya sahiptirler. Mükemmel korozyon dayanımı, mükemmel kaynak edilebilirlik, sünek olduklarından kolay şekillendirilebilmeleri, kolay yıkanabilirliği nedeniyle hijyenik oluşu, düşük ve yüksek sıcaklıklarda iyi mekanik liklerini oluşturur. Mikro iç yapısı Şekil 1.4'ten görülebilir. Makine ve imalat sanayinde çeşitli uygulamalar, asansör, bina ve dış cephe kaplamaları, mimari uygulamalar, gıda işleme ekipmanları, mutfak gereçleri, kimya ve ilaç tesisleri ekipmanları ve mutfak evyeleri genel kullanım alanlarını oluşturur. Şekil 1.4: Ostenitik Paslanmaz çelik mikro yapısı Ostenitik/Ferritik (Dublex) Paslanmaz Çelikler: Bu gruptaki çelikler yüksek oranda Krom (%18-28) ve orta miktarda Nikel (%4-8), içerirler. Nikel miktarı bütün iç yapının ostenitik yapıda olmasına yetmediğinden, iç yapı Ferrit ve Ostenit fazlardan oluşur. Şekil 1.5. Bu nedenle bu grup paslanmaz çeliklere Dublex (Duplex) paslanmaz çelik denir. Dublex çeliklerin çoğu yüzde 2.5-4 oranında Molibden (Mo) içerir. Bu tür paslanmaz çelikler yüksek mukavemet ve süneklik özelliklerini birlikte taşır. Korozif ortamlarda çok uygun yorulma dayanımları vardır. Tavsiyelere uygun davranılması halinde kaynatılmaları ve işlenebilirliği kolaydır. Genellikle deniz ve off-shore teknolojisinde, kimya üretiminde aparat imalatında ve arıtma tesislerinde, deniz ve tuzlu su ortamında, özellikle orta sıcaklıklarda ısı değiştiricilerde uygulama alanı bulurlar. Gerilme korozyonuna (SCC) karşı yüksek dayanıma sahip olup, klor (CI) iyonunun bulunmadığı ortamlarda daha yüksek korozif dayanım gösterirler. Ostenitik ve Ferritik paslanmaz çeliklerden daha yüksek meözelliklere sahip olması temel özel- kanik dayanıma sahiptir. tersane • mayıs-haziran 2008 49
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=