makale - Şekil 1.5; Dublex Paslanmaz çeliklerin mikro yapısı Çökeltme Sertleşmesi Uygulanabilen Paslanmaz Çelikler: Bunların temel içyapıları Ostenitik, yarı ostenitik veya martenzitik olabilir. Çökelme olayını gerçekleştirebilmek için önce soğuk şekil vermek gerekebilir. Çökelti oluşumu için Alüminyum, Titanyum, Niob ve Bakır elementleri ile alaşımlama yapılır. Orta ila iyi derecede korozyon dayanımına ve çok yüksek dayanım değerine sahiptirler. İyi kaynak edilebilirler ve manyetik özellikleri vardır. Pompa ve vana şaftları imali için kullanılırlar. Dublex Paslanmaz Çelikler (Ostenitik/Ferritlk) yeni kaideler ortaya koymaktadırlar. Geçmişte kargo tankları ve boru devresi malzemesi olarak ostenitik paslanmaz çelikler kullanılmıştır. Bu malzemeler 304LN kalitesiyle başlamakta olup, daha çok 316Lve 316LN kalitesindeki malzemeler olmuştur. Son zamanlarda ise taşınan yüke bağlı olarak korozyona daha dayanıklı ve gün geçtikçe de özellikleri iyileştirilen dublex paslanmaz çelik malzemeler tercih edilmektedir. Bu sayede üretim masrafları önemli ölçüde düşürülmektedir. Dublex paslanmaz çeliklerin içyapısında ostenitik ve ferritik fazlar bir arada bulunmakta olup, bu sayede ostenitik ve ferritik paslanmaz çeliklerin her birinin de ötesinde iyileştirilmiş özellikler gösterirler. Ostenitik paslanmaz çeliklere nazaran daha iyi bir gerilme korozyon dayanımına sahiptirler. Ferritik paslanmaz çeliklerle kıyaslandıklarında ise daha iyi mukavemet ve uzama değerlerine sahip oldukları görülür. İki fazın bir arada bulunduğu dublex paslanmaz çelikler tavlanmış durumda bile 550 ila 690 MPa akma dayanımı gösterirler ki, bu değer fazların tek başına bulunduğu ostenitik ve ferritik çeliklerin akma dayanımının yaklaşık iki katı değerindedir. Yüzde 22 ila yüzde 28 Krom; yüzde 4 ila yüzde 7 Nikel; maksimum yüzde 4,5 Molibden; yaklaşık yüzde 0,7 Bakır ve Wolfram ile yüzde 0,08 ila yüzde 0,35 Azot içeren dublex paslanmaz çelikler endüstriyel kaliteleri oluştururlar. Bu ana kaliteler: 1) Fe·23Cr·4Ni·0,1N 1.4362 2) Fe·22Cr·5,5Ni·3Mo-0,15N 1.4462 3) Fe·25Cr-5Ni-2,5Mo-0,17N·Cu 1.4507 4) Fe-25Cr·7Ni-3,5Mo-0,25N-W-Cu 1.4410 1.4(110 (2007) Molibden 1.◄507 Bakır ilavesi ilavesi 1."412 (2205) j Molibck-n ualtıırn 1.4362 Şekil 2.1: Duplex paslanmaz çeliklerin gruplandırılması rilmiştir. Bu türdeki çelikler üzerinde araştırma ve deneyler devam etmekte olup, mekanik özellikler ve korozyon dayanımı sürekli olarak artırılmakta ve kullanım alanlarına uygun olarak geliştirilmektedirler. Şekil 2.l'de bu gruplama işlemi görülmektedir. Dublex Paslanmaz ve Ostenitik Paslanmaz Çeliklerin Mukayesesi Schaeffler Diyagramı üzerinde dublex paslanmaz çelikler ve ostenitik paslanmaz çelikler eşdeğer Krom ve Nikel yüzdelerine bağlı olarak gösterilmektedir. (Şekil 3.1) Zamanla kimyasal tankerlerle taşınan ürün çeşitleri artmış, çok agrezif olan Fosforik Asit ve Sülfirik Asit çözeltilerinden oluşan kargoların yanında, daha karmaşık olan melas, balık yağı, kimyasal ürünler, yağlama yağları, metanol ve hatta şarap bile bu yükler arasına girmiştir. Bu ürünlerin bir kısmı ısıtılır ve değişik oranlarda yüksek korozyona neden olan kloritler, floritler ve bunların asitlerle kombinasyonunu da ihtiva ederler. Tankerlerin tank ve boru devrelerini oluşturacak malzemelerin de yukarıda açıklanan yüklerin taşınması sırasında, bu ürünlerden etkilenmemesi, değişik korozyon mekanizmalarına direnç göstermesi ve yüklerin sağlıklı bir şekilde limanlar arası taşınmasına imkan vermelidir. Tabiatın ve çevrenin korunmasıyla ilgili sıkı yönetmelikler de bu korozif maddeleri taşıyan tankerlerin daha emniyetli olmaları yönünde Super Dublex diye adlandırılan paslanmaz çelik dördüncü sırada gösteDiyagramdan görüldüğü üzere dublex paslanmaz çelikler ostenitik paslanmaz çeliklere nazaran daha az nikel ihtiva ederler. Buna karşılık yüksek korozyon mukavemeti sağlayan krom, molibden ve azot miktarları da Ostenitik paslanmaz çeliklere nazaran daha yüksektir. Ayrıca azot ilavesi dublex paslanmaz çeliklerin yüksek sıcaklıklarda yapı stabilitesini artırmaktadır. Paslanmaz çelikler arasında korozyon mukavemeti karşılaştırılması için PREveya PRENdeğerleri kullanılır. Bunların her ikisi de Pitting hızı eşdeğerleri olarak adlandırılır. Bu değer, PRE = PREN = [%Cr] + 3,3[Mo] + 16[%NJolarak hesaplanmakta olup, çeşitli paslanmaz çelik gruplarına göre Tablo 3.l'de gösterilmiştir. 50 tersane • mayıs-haziran 2008
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=