30lr----~ E ~ 100 ~ ' > __________ _,..-,~_.., Sastikh.ılı --- n halı varka.püması ~ i 400 ~ O 100 E c : ıoo > Şekil 9: Konik kalorimetre ile kamara malzemelerin testi (solda); yatakların büyük ölçekli fırınlarda testi (solda) "' .,,+---~------=~- ~ 100+-----f-+-----------I c ~ 80 E~+-~--~-------~ c t ,o+--+-----\--------- !? 10+-l----------'I-------- S0 100 150 }00 ~ XIO Zaman (saniye) Şekil 10: Lokanta kafetarya sandalyelerinin testi nu tanımlamaktır. Genel konuşmak gerekirse, pek çok insanın öldüğü yangın senaryoları sonsuz miktarda üretilebilir. Soru şudur: Böyle bir yangın ne kadar olasıdır? Bu soru için bir çatı oluşturmanın bir yolu da yangın hali için ana tasavvurları düşünerek ve olasılıkları olay zincirine yerleştirerek ASET-RSET yaklaşımıyla olasılık yaklaşımını kaynaştırmak ve ASET-RSET hesabını bu olasılıklara uygun olarak yapmaktır. Denizde güvenlik konulu diğer bir AB projesi olan ve risk temelli gemi tasarımına önem veren SAFEDOR (www.safedor.org) ile LASS arasında aynı anda devam eden bir işbirliği vardır. LASS özellikle, Ro-Pax bir geminin sandviç kompozit tasarımı ile ilgili olarak bir klas kuruluşu olan DNV'den bir araştırma grubu ile çalışmaktadır. DNV ile birlikte olay ağacı geliştirilmiştir. Olay ağacı esasen Ro-Pax'da üstyapıya bağlı olarak çıkacak yangınları ve yangının gelişimini etkileyecek olay veya koşulları incelemektedir. Yöntemle ayrıca yangın güvenliği tasarımının zayıf halkaları da bulunabilmektedir. Örneğin, kamara yangınında cam kırılması, sadece alevin havayla beslenmesi bakımından değil, yangının dış yüzeylere de sıçrama riskinden dolayı kritik bir olay olabilir. Kasım 2002'de Norveç mayın tarama gemisi KNM Orkla'nın tamamen harap olduğu facia, kompozit gemide dış yüzey yangınının bir örneğidir. Bu riski azaltmak için kolay bir teknik, standart bir cam yerine A-klas cam kullanmaktır. Diğer bir yol dış yüzeyi korumak için etkili bir yöntem bulmak veya dış yüzeyi daha az eğimli yapmaktır. Sonraki adım LASS içinde devam eden bir projedir. Bir yangın güvenlik analizi açısından ilgi çekici olarak tanımlandığı ana bir simülasyon aracı, uygun yangın tasarımına göre kullanılabilir. Sadece bunu seçmek tek başına yeterli değildir; bazı deneysel verilerin de girdi olarak kullanılması gerekir. Şekil 12 ve 13'te tipik Ro-pax kamaralarındaki ve yolcu salonundaki malzemelerin testlerinden bazılarına ait verileri gösterilmiştir. Şekil 9 ve 10'deki dataları kullanarak CFD(Computational Fluid Dynamics / Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği) esaslı ASET hesaplamalarının Şekil 10'da görülen RSET hesaplamalarıyla kıyaslanması sonucu yangına yakın kişilerin daha fazla risk altında olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, bu durumun hafif malzeme yaklaşımıyla bağlantısı yoktur. Aynı sonuç, herhangi bir yapı malzemesi için de görülecektir. Genel olarak konuşmak gerekirse, yukarıda anlatılan yöntem, SOLAS'a göre işlevsel gereklilikleri garanti altına almak üzere kullanılmıştır; hafif bir geminin güvertesindeki insanlar için artan bir risk yoktur. Sorun yaratabilecek şey pasif angın korumasında oluşacak bir kusur veya yangının dış kompozit cepheye sıçraması riskidir. İkinci olasılık, dış cephenin ıslatılmasıyla çözülebilmektedir. Uzayan yangın ve kompozit malzemenin ısı girdisi teşkil etmesinden ötürü yangının "yeteri kadar uzun" sürmesi durumunda gemi iskeletinin çökmesi de yüksek risk teşkil eder. Bu olay için standart ısınma eğrisi sıcaklığına (Şekil 6) dayanan konstrüksiyonda zamanı tespit etmek güçtür. Sonuç Tespitleri Denizde hafif bir konstrüksiyon için sadece uygun değil, aynı zamanda hafif bir yangın izolasyonunun gerekli olduğu açıktır. LASS projesi başladığında, FRPsandviç konstrüksiyonlar gibi konstrüksyionlar için sertifikalı yangın izolasyonları yaratılmamıştı. Thermal Ceramics ve Satersane • mart-nisan 2008 53
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=