röportaj c;;=:::::;i;-;::==~~~;-:==n======~ ölüm sayısının arttığı mir ve onarım için özel kurallar geliştirilmesi gerekiyor." Kısa vadede yapılacak çok fazla şey yok "Kısa vadede ise çözüm olasılıkları çok kısıtlı; kısa bir film hazırlayıp insanlarımızdaki risk kavramını geliştirebiliriz. Mesela tersane çalışanının, yirmi metreden kafasının üzerine düşen bir adamın halini ve gözlüksüz taşlama yaptığı zaman çapağın gözüne kaçması sonucunda neler olabileceğini görmesi lazım. Çünkü Türk insanının görsel zekası işitsel zekasından daha iyi. Ayrıca yetkin kurumlardan alınacak EN 150 18001 Belgesi de tersanede işçi sağlığı ve iş güvenliği anlayışının gelişmesine yardımcı olur. Bunun ötesinde kısa vadede yapılacak çok fazla şey yok ..." Tüm tedbirler alınsa da kazaları önleyemezsiniz; sadece riski azaltabilirsiniz ... "Diğer taraftan başka bir gerçek de var ki; tüm tedbirler alınsa da tersanelerde ölümleri ve kazaları önleyemezsiniz. Sadece riski azaltabilirsiniz. Risk azalınca uzun vadede ölüm de azalacaktır. Ama risk öyle bir şey ki bazen kaza sayısı azaldığı halde 30 tersane • mayıs-haziran 2008 görülür. Bir yıl tesadüfen bütün risklerde olay tersine gelişir; adam düşerken kolunun üzerine düşer, kırık olduğu için haber çıkmaz, öldüğü anda büyük bir haber olur. Ve bazen bunlar ardışık gelebilirler. ABD'deki istatistiklere baktığınızda, senelere göre kaza önce azalıyor sonra bir doyuma geliyor ve orada duruyor. Ama ona mukabil bazı senelerde, bir önceki seneye göre ölüm üç katına çıkıyor. Bunlar olabilen şeyler, çünkü ana risk daima orada. Ana risk bir ihmal bekliyor. Genelde kazaların büyük çoğunluğu, sigortacılık dilinde küçük hasarlar. Yani adamın suratına taş malzemesi girmesi gibi olaylardır. Ölüme baktığınızda yeni gemi inşasında dünya istatistiklerinde en büyük oran yüksekten düşmedir. İkincisi ağırlık düşmesidir, üçüncüsü gaz patlamasıdır, dördüncüsü elektrik çarpmasıdır. Bu genelde her ülkede benzerdir." Yan sanayide zayıfız "Gemi inşaatı, dünyada ne kadar endüstriyel alan varsa hepsinin bir sentezi. Yani bir gemide yataktan elektroniğe kadar olmayan şey yok. Gemi inşaatının reel güzelliği de burada. Ama Türkiye maalesef yan sanayide de zayıf. Bunun iki sebebi var. Birincisi, bugün dış tedarik kalemlerinde ekipmanlardaki gecikmeler tersanelerimizi fena halde sıkıştırıyor. Gemilerin teslim gecikmesine yol açıyor, cezalar başlıyor. Zaten gemi inşaatı artık Türkiye'de ucuz bir iş değil. On sene önce çeliğin tonu 300 dolarken şu anda 1350 dolar. Çelik fiyatı makineye, dış kabuğa, kaynak elektrodunun fiyatına ve bir çok şeye yansıyor. Buna bir de Türkiye'nin döviz faiz politikasını eklerseniz zaten sadece gemi inşaatı değil, ihracatçı bütün sektörler çok sıkışık bir duruma girdiler. Tersaneler de artık kar etmiyor." Yapılan gemilere Türk malı olarak koyabildiğiniz şeyler çok az "Yapılan gemilere Türk malı olarak koyabildiğimiz şeyler çok az. Ereğli bir türlü gemi inşaatına, takvime bağlı bir şekilde çelik verebilir hale gelemedi. Gemi inşaatında takvim çok önemlidir. Hangi ayın hangi gününde çelik verilebileceğinin söylenmesi lazım. Pompa, kompresör, boru ve vanalarda da maalesef deniz tipleri yok denecek kadar az. Garanti vermeye hazır değiller. Aslında bu konuda makine sektörünün istekli olması gerekir. Zaten onlar da sıkışmış durumda ve gemideki fiyatlarla endüstrideki fiyatlar arasında ciddi farklar var. Sanayiciler gemi inşaatına ürün satabilirlerse çok daha karlı çalışabilirler. Fakat bunu pek başaramadık. Bunun için devletin de KDV ile ilgili bir takım önlemleri alması gerekiyor." Taşeronluk müessesesini yok etmek istiyorsanız, gemi inşa sektörünü yok etmek istiyorsunuz demektir "Taşeronluk, sistemin doğurduğu bir şeydir. Gemi inşaatında yüzden fazla değişik iş türü var ve bu iş türlerinin pek çoğunun bir gemi inşaatı sürecindeki süresi de azami altı haftadır. Dolayısıyla bir tersanenin bu elemanları devamlı kendi bünyesinde tutmasının ekonomik olarak savunulması mümkün değil. Bu uzmanlaşmış kişileri al-çıkar sistemine sokarsanız bu hem etik açıdan hem uzun vadede sorunlara yol açar. Bu hünerdeki insanları her zaman bula-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=