Şekil 7: 20 Cr / 10 Ni'li ve% 3 Ferrit İçeren Paslanmaz Çelik (x 1700) Görüldüğü gibi nikel ve krom eşdeğerleri Schaeffler ve WCR-Delong diyagramlarındakinden daha farklı olarak hesaplanmaktadır. Ferrit numarası, diyagramın nikel eşdeğerini gösteren ekseninden sağa doğru yatay, krom eşdeğerini gösteren ekseninden yukarıya doğru dikey çizgiler çizerek bulunur. Yatay ve dikey doğruların kesiştiği noktadan geçen çapraz çizgiler ferrit numarasını vermektedir. WCR-1992 ve WCR-Delong diyagramları 308 gibi sık kullanılan paslanmaz çelikler için benzer değerler verir. Ancak WCR-1992 Diyagramı, özellikle yüksek alaşımlı malzemelerde, yüksek manganlı östenitik tipteki ya da östenitik·ferritik yapıdaki çift fazlı paslanmaz çelikler gibi daha seyrek kullanılan alaşımlarda daha kesin ve doğru sonuçlar vermektedir. Ferrit numarası, ferritin manyetik olma özelliğinden yararlanılarak kaynak metali üzerinden ölçülebilir. Bunun için ticari olarak satışa sunulan ve AWS A4.2'ye göre kalibre edilmiş olan ve ferrit numarasının direkt olarak okunabildiği manyetik ölçüm cihazlarından, ferritscoplardan ve benzeri cihazlardan yararlanılabilir. Ferrit miktarının sıcak çatlak oluşumundan korunmak için gereken orandan daha yüksek olmamasında ~ E C: ıu >- ıu o € ıu o ~ :;;; aı C "' w o 2 4 6 8 10 12 Ferrit Yüzdesi (%) Şekil 8: Farklı Sıcaklıklarda lsıl İşlem Uygulanan ve 70 °C'da 300 Saat Süresince Tutulan, 20 Cr/10 Ni ve 1 Nb'lu ostentik Bir Yapıda Bulunan Ferrit Miktarının Gösterdiği Etki ve belirli güvenlik sınırları içerisinde tutulmasında yarar vardır. Çünkü ferrit, bazı korozif ortamlarda, malzemelerin korozyon dayanımını düşürür ve yapıdaki aşırı ferrit miktarı süneklik ve tokluğu azaltır. Sigma Fazı Oluşumu "Sigma Fazı", çok sert (700-800 Vickers), manyetik olmayan ve gevrek yapıya sahip metallerarası bir bi· !eşiktir. Röntgen ışını ile yapılan analizde bileşiminin yaklaşık olarak % 52 krom ve % 48 demirden oluştuğu ancak bunun yanında mobilden gibi diğer alaşım elementlerini de içerebildiği görülmüştür. Sigma Fazı, kromlu veya krom-nikel esaslı paslanmaz ve ısıya dayanıklı çeliklerin kaynak bölgesinde oluşur. Saf östenitik bir yapıdaki sigma fazı oluşum hızı, östenitik kütle içerisinde ferrit içeren yapıdakine oranla daha düşüktür. Sigma fazı ile krom karbür çökelmesi tamamen birbirinden farklı iki oluşumdur. Sigma fazı kırılganlığı 650850 °C sıcaklıklar arasında görülür ve bu sıcaklık aralığında kalma süresiyle oluşan yapınının yoğunluğu arasında yakın bir ilişki vardır. Faz dönüşüm hızının en yoğun olduğu sıcaklık 720 °c civarındadır. Yapıda bulunan ferrit miktarının yüzde 3-4 ile sınırlı tutulması durumunda östenit tanelerinin etrafı ferrit ile çevrilemeyecek ve kırılganlık riski önlenecektir. Buna karşın ferrit miktarının yüzde 12'yi geçmesiyle birlikte esneklik kabiliyeti hızla azalacaktır. (Şekil 7) Ferritin sigma fazına dönüşmesi sonucu kaynak dikişinde oluşan çatlama eğilimini ölçmeye yönelik olarak gerçekleştirilen deneye ait veriler Şekil 8'deki grafikte belirtilmiştir. Ferrit içerikleri yüzde 3 ile 12 arasında değişen ve 20 Cr, 10 Ni ve 1 Nb'lu tersane • mayıs-haziran 2008 25
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=