Gemi sanayisinde yaşanan gelişmeler gemi yan sanayisini de etkiliyor. Bugün yeni inşa edilen gemilerde yüzde elliyi aşan bir oranda yerli üretim kullanılıyor. Hızlı bir gelişim olduğu kesin. Ancak alan darlığı daha fazla gelişmeyi önlüyor. Maalesef dar alanda, özellikle Tuzla'da merdivenaltı tabir edilen yerlerde, mahalle aralarında üretim yapmak zorunda kalan sanayicilerin sayısı artıyor. Tuzla bölgesinde 300 metrekarelik alan içerisinde sıkışıp kalan sanayici artık mal yetiştiremiyor, sipariş alamıyor...

Bu ciddi probleme bir çözüm bulmak amacıyla harekete geçen Gemi Sanayicileri Derneği (GESAD), sanayicilerin daha rahat çalışabilecekleri ve sadece ülkemizde inşa edilen gemilere değil, dünyaya da hitap edebilecek ürünler üretebilecekleri bir gemi yan sanayii organize bölgesinin kurulması için ciddi bir çalışma başlattı. Gemi İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (GİOSB) kurulması için iki sene önce müracaatlar yapıldı. Fakat her kesimden destek alınmasına rağmen Tuzla ve Gebze yakınlarında imar planlarıyla ilgili bir takım sorunlarla karşılaşan dernek, siyasi ve mahalli otoriteyi aşamadı. Bugünlerde ise söz konusu GİOSB'un Yalova Altınova bölgesinde kurulması için çalışmalara başlandı. GİOSB projesi gerçekleştiği takdirde 150 büyük gemi yan sanayii kuruluşu bölgede başlangıçta 30 bin kişilik bir istihdam sağlayacak. Burada yer alacak kuruluşların içinde uluslararası çapta makine üreticileri de bulunuyor. Yatırım maliyeti 1 milyar dolar civarında olan proje içinde deniz endüstrisine yönelik araştırma ve geliştirme yapacak büyük bir merkez de kurulacak. Merkezin, Türkiye?de bu konuda çalışan en büyük Ar-Ge merkezi olması planlanıyor. 

Gelişmeler hakkında bilgi aldığımız GESAD Genel Sekreteri Mustafa Ünar, GİOSB'un Türkiye için büyük bir atılım olacağı inancında... GİOSB'un, gemi inşa sanayiinde yerli üreticilerin katkı payını yüzde seksenlere çıkarabilecek bir oluşum olacağını söyleyen Ünar, hedeflerinin de kurulduktan sonra kısa bir zaman içinde yirmi milyar dolarlık bir üretime ulaşabilmek olduğunu vurguluyor ve şunları söylüyor: "GİOSB kurulduğunda gemi teslim süreleri azalacak. Parçalar burada üretilip, tersanelerde sadece montajları yapılacak. Gemi inşada modüler sistemler uygulanacak. Projelerimiz hazır. Yer seçim çalışmalarının tamamlanmasını bekliyoruz. Sorunların çözülmesi yönünde tüm kurumlarla temas ve çalışmalarımız devam ediyor. Özellikle belediyeler ile ilgili sorunlar şimdi çözülürse 2009 yılında kuruluş çalışmalarına başlayabiliriz. Yaptığımız planda 17.500 metrekare kapalı alanı olan bir idare binası olacak. Aynı oluşum içinde büyük bir showroom kurulacak. Bölgeye gelen konukların da ağırlanabildiği bir tesis inşa edeceğiz..."

Öncelikle sertifika alabilecek üretim şartları oluşmalı

"Gemilerde kullanılan her tür malzemenin uluslararası kuruluşlardan aldığı sertifikaları olmalı. Fakat yer sıkıntısı yaşayan Türk gemi sanayicisi için de bu önemli bir problem oluşturuyor. Öncelikle sertifika alabilecek üretim şartlarının oluşması gerekiyor. Temel şart bu. Sertifika veren kuruluşlar üretim yapılan mekandaki havanın rutubetini bile dikkate alıyorlar. Mevcut şartlarda sanayicimizin bu olanaklara ulaşması olanaksız. Müteşebbisimiz bu kadar azimli ve bu kadar yaratıcı güce sahipken iş geliyor mekan ve yer sorununda kilitleniyor. Artık modern şartları sağlayıp uluslararası piyasada söz sahibi olmanın zamanı geldi. Bu konuda sadece özel sektörün değil, devletin ve üniversitelerin de emek vermesi gerekiyor..."

Yapılacak hatalar gemi inşaa sanayiinin çöküşü olabilir

"Son yıllarda tersanelerimizdeki talep patlaması ve buna bağlı olarak iş hacminde hızlı büyüme sektörün tüm faaliyet alanlarının hazırlıksız yakalanmasına ve bir çok sorunu beraberinde getirmesine neden oldu. Derneğimiz üyesi ihtisas sanayicilerimiz, kendi iş yerlerinde faaliyet gösterdikleri gibi, 4857 sayılı iş kanununda konumları ve tanımları belirtildiği şekilde alt işveren olarak da faaliyet gösteren firmalar. Gemi inşa sanayi yoğun emek isteyen ağır bir iş koludur. İş kazası riski fazladır. Dünyanın en gelişmiş sanayi ülkelerinde dahi bu sektörde maalesef ölümle sonuçlanan iş kazaları oluyor. Hedef bu üzücü kazaları minimuma indirmek. Tersanelerde çalışan işçilerin yüzde 80'lere varan bölümü alt işveren konumundaki ihtisas sanayici firmalarımızın elemanları. Dolayısıyla tersanelerde meydana gelen kazalarda çoğunlukla bu elemanlarımız mağduriyete uğruyorlar. Oysa üretimin yükünü çeken, teknolojiyi uygulayan ve ülkemizin rekabet gücünü yükselten kesim bu firmalar. Tersanelerde olan kazaların önlenmesi yönünde görüş alınması gereken bu bölüm ve üyesi bulundukları sektörel sivil toplum örgütü GESAD, Çalışma Bakanlığı tarafından yapılan çalışmalarda dinlenilmedi. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 3. maddesinin 2. fıkrasında değişiklik yapan 15/5/2008 tarihli 5763 sayılı kanunun 1. maddesindeki değişiklik detaylı incelenmeli. Ve asıl işveren-alt işveren muvazaası ise dikkatle ve uygulamalar incelenerek yönetmelik çıkarılmalıdır. Konuyla ilgili Gemi Mühendisleri Odası, Türk Loydu, işçi sendikaları ve ilgili sektörel toplum kuruluşlarının görüşleri alınmalı. İş mahkemelerine yapılacak itirazlar ve boşa geçirilecek zamanlarla ülkemiz ekonomisinin kayba uğramamasına dikkat edilmelidir. Ciddi bir hata farkında olmadan gemi sanayimizin çöküşüne neden olabilir..."

KKTC'de tersaneler kuruluyor

"Türkiye dışından derneğimize ve üyelerimize gemi inşa sahası kazandırmak için de çalışmalarımız başladı. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde 6 yat inşa ve 6 tane de yat bakım /onarım tersanesi ile 10 adet gemi bakım/onarım havuzu olmak üzere bir proje hazırlayıp KKTC hükümetine teslim ettik. Olumlu cevap alınması halinde iki yıl içinde tamamlanacağını tahmin ediyoruz. Bölgedeki deniz trafiği, o civarda bir bakım onarım merkezinin olmasını zaruri hale getirmişti. Gemiler Kızıldeniz'den ya da Akdeniz'den bakım onarım için İstanbul'a gelmek zorunda kalıyorlar ve aylarca sıra bekliyorlar. Bu büyük bir kayıp. Bu projemizin tamamlanması halinde KKTC 700 milyon dolarlık bir ihracat kapasitesine ulaşacak..."

GESAD'ın 320 üyesi var

"Sekiz sene önce kurulan GESAD (Gemi Sanayicileri Derneği) olarak 320 üyemiz var. GESAD, gemi endüstrisinin her bölümünde geniş bir yelpazede faaliyet gösteren gemi yan sanayici ve ihtisas gerektiren alt işveren kuruluşların üye olduğu sektörel bir sivil toplum örgütüdür. Üyelerimizin çoğunluğu Tuzla, Aydınlı, Gebze ve etrafında faaliyet gösteriyor. GESAD üye firmalar faaliyetler itibariyle ihtisas sanayicileri, gemi ve yat inşa sanayicileri, gemi inşa yan sanayiciler ve diğer gemi sanayicileri olmak üzere 4 gruba ayrılıyor. Denizcilik sektörüne gerek üreterek gerek hizmet vererek katkıda bulunan her sanayi ve ticaret kuruluşunu bünyemiz altında bulundurmayı hedefliyoruz. Türkiye'de ve özellikle Tuzla, Aydınlı ve Gebze yakınlarında 1300?e yakın gemi inşa yan sanayici firma mevcut. Bizim üyelerimiz ise genelde biraz daha profesyonelleşmiş ve nispeten büyük firmalar. Derneğimiz sektörel toplum örgütü olarak, sektörle ilgili tüm sorunlarla ilgileniyor ve çözüm çalışmalarında bulunuyor."